Saturday, June 6, 2026

శ్రీసద్గుణాన్వితా! శీతాద్రిసుతా!

 

మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి విరచిత "అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల" లోని అయోధ్యాకాండ మొదటి కీర్తన (రాగం: కర్ణాటకసారంగ, తాళం: ఆది)శ్రీసద్గుణాన్వితా! శీతాద్రిసుతా!  తాత్పర్య విశేషాలు 06 .06. 2026


అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తన - 01

పల్లవి & అనుపల్లవి

పల్లవి: శ్రీసద్గుణాన్వితా! శీతాద్రిసుతా! వినవే! కౌశేయవాసుని, శేషాచలవాసుని చరిత్రము ॥శ్రీసద్గుణా॥

అనుపల్లవి: భాసిల్లు నంతఃపురవరమునందు, మణిసిం- హాసనస్థితుఁడై, మునినుతుఁడై, మహో- ల్లాసుఁడై, దరహాసుఁడై, శ్రీవాసుఁడై, శ్రితదాసుఁడయి, సీ- తాసహితుఁడగు రామునిన్‌ గను తలఁపూని సురమౌని వచ్చెను ॥శ్రీసద్గుణా॥

పల్లవి, అనుపల్లవి - తాత్పర్యం:

మంగళకరమైన ఉత్తమ గుణాలు కలిగినదానా! హిమవంతుని పుత్రికవైన ఓ పార్వతీ దేవీ! పట్టువస్త్రాలు ధరించినవాడు, వేంకటాచల (శేషాచల) పర్వతంపై కొలువై ఉన్నవాడూ అయిన ఆ శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క పవిత్ర చరిత్రను విను.

అద్భుతమైన కాంతితో ప్రకాశించే అంతఃపురంలో, రత్నాలు పొదిగిన సింహాసనంపై కూర్చుని ఉన్నవాడు; నారదాది మునులచే స్తుతించబడేవాడు; పరమానంద భరితుడై, మందహాసం చిందిస్తున్నవాడు; లక్ష్మీదేవికి నివాసమైనవాడు; తన్ను ఆశ్రయించిన భక్తులకు దాసుడై ఉండేవాడు అయిన ఆ సీతారాముడిని దర్శించాలనే కోరికతో దేవముని అయిన నారదుడు అయోధ్యకు వచ్చాడు.

పల్లవి, అనుపల్లవి - విశేషం:

  • కథా నేపథ్యం: అధ్యాత్మ రామాయణం అనేది శివుడు పార్వతీదేవికి వినిపించిన పరమపావనమైన కథ. అందుకే ఈ కీర్తన ప్రారంభంలో కవి శివుని సంబోధనగా "శీతాద్రిసుతా వినవే" (ఓ పార్వతీ విను) అంటూ కథను ప్రారంభించారు.

  • భక్తి తత్త్వం: శ్రీరాముడిని సాక్షాత్తు శేషాచలవాసుడైన వేంకటేశ్వరుడిగా కీర్తించడం ద్వారా మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవిగారి హరిహర అద్వైత భక్తి, తిరుమల శ్రీవారిపై గల అనన్య భక్తి ఇక్కడ వ్యక్తమవుతోంది. రాముడు భక్తపరాధీనుడు అని తెలపడానికి "శ్రితదాసుఁడయి" అనే పదాన్ని కవి చక్కగా ప్రయోగించారు.

మొదటి చరణము

చరణము: శరదిందుచంద్రికాసదృశమౌ తనుద్యుతుల మెఱయుచు వచ్చువాని నారదునిగా నెఱిఁగి సీతాజానియు దేవీయుతుఁడయి పొరపొచ్చమింతలేని భక్తిచే మ్రొక్కి పరఁగఁ బూజించి "మౌనీ! నీ దర్శన - స్మరణచే, విషయాసక్తచిత్తులమై సం- సారచింత మాటికిఁ గలుగు మముఁబోటికి దొరకదిది దుర్లభము; నిను గని పరమపావనుఁడనైతిని; భా- స్కరుఁడు రాఁ దమమడఁగు క్రియ నజ్ఞాన మడఁగు" నన ముని పల్కెను ॥శ్రీసద్గుణా॥

మొదటి చరణము - తాత్పర్యం:

శరత్కాలపు పున్నమి వెన్నెలతో సమానమైన తెల్లని దేహకాంతితో ప్రకాశిస్తూ వస్తున్న వానిని నారద మహర్షిగా శ్రీరాముడు గుర్తించాడు. వెంటనే సీతాదేవితో కూడినవాడై, ఏ విధమైన కపటము లేదా భేదభావము లేని నిండైన భక్తితో ఆ మునీశ్వరునికి నమస్కరించాడు.

ఆయనను యథావిధిగా పూజించి, రాముడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ మునివర్యా! ప్రాపంచిక సుఖాలపై ఆసక్తి పెంచుకుని, నిరంతరం సంసార చింతల్లో మునిగిపోయే మాబోటి వారికి మీ దర్శనము, మిమ్మల్ని స్మరించుకునే భాగ్యము అంత సులభంగా దొరకవు. ఇది అత్యంత దుర్లభమైనది. మిమ్మల్ని చూడడం వల్ల నేను పరమ పవిత్రుడినయ్యాను. సూర్యుడు ఉదయించగానే లోకంలో చీకట్లు ఎలా పటాపంచలు అవుతాయో, మీ రాకతో నాలోని అజ్ఞానమంతా అలా నశించిపోయింది." రాముడు ఇలా వినయంగా పలకగా, అందుకు నారద మహర్షి ప్రత్యుత్తరమివ్వడం ప్రారంభించాడు.

మొదటి చరణము - విశేషం:

  • నారదుని వర్ణన: నారదుని రాకను "శరదిందు చంద్రికా సదృశమౌ..." అని వర్ణించడం ద్వారా ఆయనలోని సత్వగుణాన్ని, బ్రహ్మతేజాన్ని కవి అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

  • ఉపమాలంకారం: సూర్యుడి (భాస్కరుడి) రాకతో చీకట్లు (తమస్సు) తొలగిపోయినట్లు, జ్ఞాని అయిన నారదుడి రాకతో అజ్ఞానం నశిస్తుందని చెప్పడం ద్వారా కవి ఇక్కడ రమణీయమైన ఉపమాలంకారాన్ని ఉపయోగించారు.

  • మానవ లీల: సాక్షాత్తు పరమాత్ముడైన శ్రీరాముడు, లోకరీతిని అనుసరిస్తూ ఒక సాధారణ గృహస్థుడిలా నారదుని ఎదుట వినయాన్ని ప్రదర్శించడం, మహర్షుల పట్ల చూపవలసిన గౌరవాన్ని లోకానికి ఆదర్శంగా నిలపడం ఈ చరణంలోని గొప్ప విశేషం.

రెండవ చరణము

చరణము: శ్రీరామ! భ్రమయఁ జేసెదవో నను లోకాను- సారవాక్యములచేను? సంసారి ననుటిది యరయ సత్యమేను? జగదాదియౌ మా- యారమణి గృహిణిగాను జేయుటను నీసుతులైరి బ్రహ్మాదులెల్లను; త్రిజగన్మహాసం- సారి వీవు; హరి జనకజ లక్ష్మి; పురవైరి వీవు; సీత హిమశైలజాత; వారిజభవుఁడ వీవు; ధరణిజ వాణి; రవి వీవు; ప్రభ జానకి; యారూఢి స్త్రీపురుషవాక్యములన్ని సీతయు నీవనియెను ॥శ్రీసద్గుణా॥

రెండవ చరణము - తాత్పర్యం:

రాముని వినయపూర్వకమైన మాటలు విన్న నారదుడు ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ శ్రీరామా! లోకరీతిని అనుసరిస్తూ నువ్వు ఆడుతున్న ఈ లౌకిక వచనములతో నన్ను భ్రమ పెట్టాలని చూస్తున్నావా? నిన్ను నువ్వు ఒక సామాన్య సంసారివిగా చెప్పుకోవడం ఎంతవరకు నిజం? జగత్తుకంతటికీ మూలమైన 'మాయ' అనే ఉత్తమ స్త్రీని నీవు ఇల్లాలుగా (గృహిణిగా) చేసుకోవడం వల్లే కదా బ్రహ్మ మొదలైన వారంతా నీకు పుత్రులయ్యారు! కాబట్టి ఈ మూడు లోకాలకూ నిజమైన మహా సంసారివి నువ్వే (సృష్టికర్తవు నువ్వే).

నువ్వు సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువువి, ఈ జానకి లక్ష్మీదేవి; నువ్వు త్రిపురాంతకుడైన శివుడివి, సీత హిమవంతుని పుత్రికయైన పార్వతి; నువ్వు పద్మసంభవుడైన బ్రహ్మదేవుడివి, భూమిపుత్రి అయిన సీత సరస్వతీ దేవి; నువ్వు సూర్య భగవానుడివి అయితే, జానకి ఆ సూర్యుని కాంతి (ప్రభ). ఈ లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందిన సమస్త స్త్రీ పురుష రూపాలన్నీ, పురుష వాచకాలన్నీ నువ్వే, స్త్రీ వాచకాలన్నీ సీతాదేవే" అని నారదుడు పలికాడు.

రెండవ చరణము - విశేషం:

  • అద్వైత/విశిష్టాద్వైత తత్త్వం: మునుపటి చరణంలో రాముడు ఒక సాధారణ మానవుడిలా ప్రవర్తిస్తే, ఈ చరణంలో నారదుడు రాముని నిజరూపాన్ని (పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని) లోకానికి వెల్లడిస్తాడు. సృష్టిలోని సర్వ రూపాలు ఆ సీతారాములే అని చెప్పడం ద్వారా కవి ఇక్కడ సర్వదేవతా స్వరూపాన్ని రామతత్త్వంలోనే దర్శింపజేశారు.

  • మాయా స్వరూపం: వేదాంత శాస్త్రంలో సృష్టి వ్యాపారాన్ని నడిపించే శక్తినే 'మాయ' లేదా 'ప్రకృతి' అంటారు. ఆ మూలప్రకృతియే సీతాదేవి అని, పురుషోత్తముడైన రాముడు ఆమెతో కూడి సృష్టిని నడిపిస్తున్నాడని చెప్పడం ద్వారా కవి "త్రిజగన్మహాసంసారి వీవు" అని చమత్కరించారు.

  • రమణీయ శైలి: హరి-లక్ష్మి, హరుడు-గౌరి, బ్రహ్మ-వాణి, సూర్యుడు-ప్రభ... వంటి పోలికల ద్వారా సీతారాములు విడదీయరాని ప్రకృతి-పురుషులని పరమ శ్రేష్ఠమైన రీతిలో కవి వర్ణించారు.

మూడవ చరణము

చరణము: స్వామీ! నీ ఛాయ యవ్యాకృతమనఁబడునది యే మూలప్రకృతి; దాన మహత్తత్త్వమామ; మహత్తత్త్వాన లింగశరీర- మై మఱి యది సకలమైన తనువులఁజేసె; నహంకారబుద్ధి ప్రాణాజ్ఞాన కర్మేంద్రియ సాముదాయకము లింగశరీర మనఁబడునదె జన్మకర్మమూలము ఇంద్రజాలము; ఆ మహామాయె జీవసంజ్ఞ ననాద్యవిద్యోపాధినొందిన- దై మించె; స్థూలాదిదేహత్రయమె జీవోపాధియనియును ॥శ్రీసద్గుణా॥

మూడవ చరణము - తాత్పర్యం:

నారద మహర్షి శ్రీరామునితో వేదాంత రహస్యాలను ఇలా వివరిస్తున్నాడు: "ఓ స్వామీ! నీ యొక్క నీడ (ఆశ్రయం) లాంటి ఏ శక్తి అయితే 'అవ్యాకృతము' (రూపము లేనిది) అని పిలవబడుతుందో, అదే ఈ సృష్టికి 'మూలప్రకృతి'. ఆ మూలప్రకృతి నుంచే 'మహత్తత్త్వము' (బుద్ధి రూపం) ఉద్భవించింది. ఆ మహత్తత్త్వము నుంచే 'లింగశరీరము' (సూక్ష్మశరీరము) ఏర్పడి, అది లోకంలోని సమస్త ప్రాణుల దేహాల నిర్మాణానికి కారణమైంది.

అహంకారము, బుద్ధి, మనస్సు, పంచప్రాణాలు, అజ్ఞానము, జ్ఞానేంద్రియ కర్మేంద్రియాల సమూహమే 'లింగశరీరము' అని పిలవబడుతుంది. ప్రాణుల జన్మలకు, వారు చేసే కర్మలకు, ఈ జగత్తు అనే ఇంద్రజాల భ్రమకు మూలకారణం ఈ సూక్ష్మశరీరమే! నీ పరమాత్మ తత్త్వం యొక్క ఆ 'మహామాయే'... అనాదిగా వస్తున్న అవిద్య (అజ్ఞానం) అనే ఉపాధిని పొంది, 'జీవుడు' అనే పేరుతో చలామణి అవుతోంది. ఈ విధంగా స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ అనే దేహత్రయమే (మూడు శరీరాలే) జీవుడికి బంధన రూపమైన ఉపాధిగా వర్ధిల్లుతోంది."

మూడవ చరణము - విశేషం:

  • వేదాంత సృష్టి క్రమం: ఈ చరణంలో కవి సాంఖ్య, వేదాంత దర్శనాలలో చెప్పబడిన సృష్టి పరిణామ క్రమాన్ని (సాక్షాత్తు పరమాత్మ నుండి మూలప్రకృతి, మహత్తత్త్వము, లింగశరీరము ఎలా ఏర్పడ్డాయో) కీర్తన రూపంలో అత్యంత ప్రతిభావంతంగా ఇమిడ్చారు.

  • లింగశరీర వర్ణన: మానవుని బాహ్య శరీరానికి (స్థూల దేహానికి) లోపల ఉండే మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, ఇంద్రియాల కలయికే సూక్ష్మ శరీరం లేదా లింగశరీరం. జీవుడు ఒక జన్మ నుండి మరో జన్మకు మారేటప్పుడు ఈ సూక్ష్మ శరీరమే కర్మఫలాలను మోసుకుపోతుందని వేదాంతం చెబుతుంది. దానినే కవి ఇక్కడ "జన్మకర్మమూలము ఇంద్రజాలము" అని వర్ణించారు.

  • అధ్యాత్మ రామాయణ విశిష్టత: వాల్మీకి రామాయణంలో రాముడు మానవసహజమైన విలక్షణతలతో కనిపిస్తే, అధ్యాత్మ రామాయణంలో ప్రతి ఘట్టం వెనుక వేదాంత బోధలు, జ్ఞాన విచారణలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి గారు ఈ చరణంలో ఆ తాత్త్వికతను సంపూర్ణంగా ఆవిష్కరించారు.

నాలుగవ చరణము

చరణము: స్థూలసూక్ష్మకారణాల జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్త్యవస్థలు మూడు గల్గె; నీ సంసృతి- లీలచే నెనయువాఁడు జీవుఁడె; పరమాత్మ త్రికాలసాక్షి, యీరేడులోకముల కాది- మూలమది నీవే చూడు; మాయాభువన- జాతములు నీయందె జననస్థితిలయములై జరుగుచున్నవి రామా! రాక్షసవిరామా! వ్యాళమని త్రాడు గని బెదరిన పోలికను దను జీవుఁడనుకొను బాలిశుఁడు; ఘనుఁ డాత్మ తానని భయరహితుఁడయి యలరు ననియెను ॥శ్రీసద్గుణా॥

నాలుగవ చరణము - తాత్పర్యం:

నారదుడు తన వేదాంత బోధను కొనసాగిస్తూ ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ రామా! రాక్షస సంహారకుడా! స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ దేహాలకు అనుగుణంగా... జాగ్రత్ (మెలకువ), స్వప్న (కల), సుషుప్తి (గాఢ నిద్ర) అనే మూడు అవస్థలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఈ దేహ అవస్థల పరిధుల లోపల చిక్కుకుని, సంసార చక్రంలో తిరుగాడేవాడే 'జీవుడు'. కానీ నువ్వు సాక్షాత్తు 'పరమాత్మవు'. భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలన్నిటికీ (త్రికాలాలకు) అతీతుడవైన సాక్షివి. ఈ పదునాలుగు లోకాలకూ ఆదిమూలమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపానివి నువ్వే!

ఈ మాయా ప్రపంచంలో పుట్టే సమస్త చరాచర జగత్తు నీ నుంచే పుడుతోంది, నీ వల్లే రక్షించబడుతోంది (స్థితి), చివరకు నీలోనే లీనమవుతోంది (లయము). లోకంలో ఒక మూర్ఖుడు చీకట్లో పడి ఉన్న 'తాడును' చూసి 'పాము (వ్యాళము)' అనుకుని భయపడినట్లుగా... అజ్ఞాని అయినవాడు తనను తాను ఒక సామాన్య 'జీవుడుగా' భావించి సంసార దుఃఖాన్ని పొందుతాడు. కానీ, వివేకవంతుడైన జ్ఞాని (ఘనుడు) తాను కేవలం శరీరాన్ని కాదని, సర్వవ్యాప్తమైన ఆ 'పరమాత్మను (ఆత్మను)' తానేనని తెలుసుకుని, భయాలన్నిటికీ దూరమై ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా విరాజిల్లుతాడు."

నాలుగవ చరణము - విశేషం:

  • అవస్థాత్రయ విచారణ: వేదాంత శాస్త్రంలోని ప్రసిద్ధ సిద్ధాంతమైన 'అవస్థాత్రయ విచారణ' (జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అవస్థలు) ఇక్కడ ప్రస్తావించబడింది. జీవుడు ఈ మూడు అవస్థలకు బద్ధుడై ఉంటాడని, పరమాత్మ వీటన్నిటికీ పైన ఉండే 'తురీయ' స్థితికి చెందిన త్రికాల సాక్షి అని కవి అద్భుతంగా వివరించారు.

  • రజ్జు-సర్ప భ్రాంతి (ఉపమాలంకారం): అద్వైత వేదాంతంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన 'రజ్జు-సర్ప భ్రాంతి' (తాడును చూసి పామనుకుని భ్రమపడడం) అనే ఉదాహరణను కవి ఇక్కడ "వ్యాళమని త్రాడు గని బెదరిన పోలికను..." అనే పంక్తి ద్వారా ఉపయోగించారు. అజ్ఞానం వల్లనే జీవుడికి బంధం, జ్ఞానం వల్లనే మోక్షం కలుగుతాయని చెప్పడం ఈ చరణంలోని ముఖ్యాంశం.

  • సృష్టి-స్థితి-లయాలు: పరమాత్మే సృష్టికి ఉపాదాన, నిమిత్త కారణమని... జగత్తు యొక్క పుట్టుక, పెరుగుదల, నాశనం అన్నీ ఆ రామతత్త్వంలోనే జరుగుతాయని కవి నారదుని నోట పలికించారు.

ఐదవ చరణము

చరణము: ఏ నీ తేజమున నీ యఖిలమును వెలుఁగు, నిది ఖలుఁడు తెలియలేక దేహమే పతి- యని యెంచు; పుణ్యశ్లోక! యెందాఁక నజ్ఞానము తెగిపోకయుండు నందాఁక దీనుఁడగు జనుఁడు; నీ కారుణ్యమున వి- జ్ఞానానంద మొదవిన నమలుఁడౌ; నది నీ పాదారవిందభక్తిని గలుగు; నది ముక్తిని- దానమగు రామ! నీ దాసుల దాసుఁడను; కరుణ నను బ్రోవుము; నీ నాభికమలజుఁడ మాతండ్రి, యటుగాన నే పౌత్రుఁడననె ॥శ్రీసద్గుణా॥

ఐదవ చరణము - తాత్పర్యం:

నారద మహర్షి శ్రీరాముని స్తుతిస్తూ ఇలా అంటున్నాడు: "ఓ పుణ్యశ్లోకుడా (పవిత్రమైన కీర్తి గలవాడా)! ఏ నీ యొక్క బ్రహ్మతేజస్సు చేతనో ఈ సమస్త జగత్తు ప్రకాశిస్తోంది. కానీ, వివేకం లేని అజ్ఞాని (ఖలుడు) ఈ పరమార్ధాన్ని తెలుసుకోలేక, నశించిపోయే ఈ 'శరీరమే సర్వస్వము (దేహమే పతి)' అని భ్రమిస్తాడు. మానవునిలోని అజ్ఞానం పూర్తిగా తెగిపోనంతవరకు వాడు సంసారంలో పడి దీనుడై అలమటిస్తూనే ఉంటాడు.

కానీ, ఎప్పుడైతే నీ అపార కరుణాకటాక్షాల వల్ల మనిషికి సత్యమైన విజ్ఞానము, బ్రహ్మానందము కలుగుతాయో... అప్పుడు వాడు దోషరహితుడైన పరిశుద్ధుడు (అమలుడు) అవుతాడు. ఆ పరమ విజ్ఞానం నీ పాదపద్మాలపై ఉంచే అనన్య భక్తి వల్లే లభిస్తుంది. ముక్తికి ఏకైక మూలకారణం (నిదానము) నీ భక్తియే ఓ రామా! నేను నీ భక్తుల యొక్క భక్తుడను (దాసానుదాసుడను). నన్ను నీ కృపతో రక్షించు. నీ నాభికమలం (బొడ్డు తామర) నుండి జన్మించిన బ్రహ్మదేవుడే నా తండ్రి. ఆ లెక్కన నేను నీకు మనుమడిని (పౌత్రుడిని) అవుతాను కదా!" అని నారదుడు విన్నవించుకున్నాడు.

ఐదవ చరణము - విశేషం:

  • భక్తి మార్గ ప్రశంస: జ్ఞాన విచారణ చేసిన నారదుడు, చివరకు ఆ జ్ఞానాన్ని సిద్ధింపజేసేది, మోక్షాన్ని ఇచ్చేది కేవలం "శ్రీరామ పాదారవింద భక్తి" మాత్రమేనని ఇక్కడ స్పష్టం చేశాడు. వేదాంత జ్ఞానానికి భక్తియే పునాది అని చెప్పడం ఈ చరణంలోని విశేషం.

  • దాసభావం / ప్రపత్తి: నారదుడు అంతటి మహర్షి అయి ఉండి కూడా తన్ను తాను "నీ దాసుల దాసుఁడను" (భక్తుల భక్తుడిని) అని చెప్పుకోవడం ఆయన పరమ వినయానికి, వైష్ణవ సాంప్రదాయంలోని 'ఆచార్య/భాగవత సేవా' తత్త్వానికి నిదర్శనం.

  • మధురమైన చమత్కారం / బంధుత్వ ప్రకటన: సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుడు శ్రీమహావిష్ణువు నాభి కమలం నుండి పుట్టాడు. బ్రహ్మ మానస పుత్రుడు నారదుడు. ఈ విధంగా లౌకిక బంధుత్వ వరుసను అన్వయించుకుంటూ... రాముడు తాత, బ్రహ్మ తండ్రి, తాను మనుమడిని అని నారదుడు రామునితో చమత్కరించడం కవి యొక్క అద్భుత కల్పనా చాతుర్యానికి మచ్చుతునక.

ఆరవ చరణము

చరణము: అని చాలా ప్రణతుఁడై, ఆనందబాష్పములు కనుల జడిగొన, జడదారి రఘువంశతిలకుని వినుతించె వేడ్కఁజేరి: "రావణవధార్థము జనియించినావు శౌరీ! దశరథుఁడు నిన్ను జనవిభుని జేయఁగోరి యున్నాఁడు; అటుల- యిన రావణుఁడు జచ్చుటెట్లు? అతనిఁ జంపుదు- నని ప్రతిజ్ఞఁ జేసినావు మును; డాసి వినుము, భూభారహరణమునకు మొనయుమిది వనజభవు వాక్యము" ననినఁ, జిఱునగవు మొగమున జిగి బెనఁగొనఁగ ననియె శ్రీరాముఁడు ॥శ్రీసద్గుణా॥

ఆరవ చరణము - తాత్పర్యం:

ఈ విధంగా వేదాంత రహస్యాలను ఆవిష్కరించిన తర్వాత, నారద మహర్షి (జడదారి) శ్రీరామునికి మిక్కిలి భక్తితో నమస్కరించాడు. కనుల నుండి ఆనందబాష్పాలు ధారలుగా కురుస్తుండగా, ఎంతో సంతోషంతో ఆ రఘువంశ తిలకుడైన రాముని దగ్గరకు చేరి ఇలా ప్రార్థించాడు:

"ఓ శౌరీ (శ్రీరామా)! నువ్వు లంకేశుడైన రావణాసురుడిని సంహరించడం కోసమే ఈ భూమిపై జన్మించావు. కానీ, ఇప్పుడు ఇక్కడ నీ తండ్రి దశరథ మహారాజు నిన్ను ప్రజాపాలకుడిగా (రాజుగా) చేయాలని కోరుకుంటూ, పట్టాభిషేకానికి సర్వం సిద్ధం చేస్తున్నాడు. ఒకవేళ నువ్వు ఇక్కడే రాజువైపోతే, రావణుడు చావడం ఎలా సాధ్యమవుతుంది? పూర్వం దేవతలకు నువ్వు 'రావణుడిని సంహరిస్తాను' అని చేసిన ప్రతిజ్ఞ ఏమవుతుంది? కాబట్టి నా మాట విను, భూభార నివారణ కోసం (రావణ వధ కార్యం కోసం) నువ్వు వెంటనే నడుం బిగించాలి. ఇది బ్రహ్మదేవుడు (వనజభవుడు) నీకు పంపిన సందేశం." నారదుడు ఇలా పలకగా, ముఖంలో మందహాస కాంతులు లీలగా ప్రకాశిస్తుండగా శ్రీరాముడు నారదుడితో ఇలా అనడం ప్రారంభించాడు.

ఆరవ చరణము - విశేషం:

  • అవతార ప్రయోజనం గుర్తుచేయడం: శ్రీరాముడు భూమిపై అవతరించిన ముఖ్య ఉద్దేశం "భూభార హరణం" (రాక్షస సంహారం). అయోధ్యలో లౌకిక పరమైన పట్టాభిషేక సంబరాలు మొదలవుతున్న తరుణంలో, దైవకార్యం ఎక్కడ ఆగిపోతుందో అని నారదుడు బ్రహ్మదేవుని సందేశాన్ని మోసుకొచ్చి రాముడికి ఆయన ప్రతిజ్ఞను గుర్తుచేయడం ఈ ఘట్టంలోని ప్రధానాంశం.

  • కథా నాటకీయత (Dramatic Turn): రామాయణ కథలో అరణ్యవాసానికి, తదుపరి యుద్ధానికి పునాది పడేది ఇక్కడే. అయోధ్య కాండ ప్రారంభంలోనే తెరవెనుక దైవకార్యం ఎలా రూపుదిద్దుకుంటోందో కవి ఈ చరణంలో అత్యంత నాటకీయంగా ఆవిష్కరించారు.

  • భగవంతుని లీలా విలాసం: నారదుని ఆవేదనతో కూడిన మాటలను విన్న శ్రీరాముడు కంగారు పడకుండా, తన ముఖంలో లాలిత్యమైన చిరునవ్వుతో ("జిఱునగవు మొగమున జిగి బెనఁగొనఁగ") ప్రశాంతంగా స్పందించడం ఆయన లీలామానుష విగ్రహ తత్త్వాన్ని, స్థితప్రజ్ఞతను తెలియజేస్తుంది.

ఏడవ చరణము

చరణము: "విను నారద! నే నెఱుఁగని దేమియును లేదు; మును ప్రతిన నాచేత నెటు జేయఁబడె నటు- ల నేఁ జేతు; సకలభూతముల సుఖాసుఖములు ఘనకాలసంజాతములు; ప్రారబ్ధ- ముననగునవి; భువననేతనై తగులక నేనే నెనసి వినోదింతు; నిదె రేపు దండకాటవికేగి మునివేషము దాల్చి, సంతోషము- నను జతుర్దశ వత్సరములుందును; సీతయను నెపమునను రా- వణుని సబలముగఁ జంపుదు" నన, విని దేవగతిఁ జనె మునీంద్రుఁడు ॥శ్రీసద్గుణా॥

ఏడవ చరణము - తాత్పర్యం:

నారదుని ఆవేదనను ఆలకించిన శ్రీరాముడు ఇలా ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు: "ఓ నారద మహర్షీ! ఆలకించు, ఈ సృష్టిలో నాకు తెలియనిదంటూ ఏదీ లేదు. పూర్వం దేవతల సమక్షంలో నా చేత ఏ ప్రతిజ్ఞ అయితే చేయబడిందో, దానిని నేను తప్పక నెరవేరుస్తాను. సమస్త ప్రాణుల యొక్క సుఖాలు, దుఃఖాలు అనేవి బలమైన కాలం వల్ల, వారి వారి ప్రారబ్ధ కర్మల వల్లనే సంభవిస్తుంటాయి. నేను ఈ జగత్తునంతటికీ నాయకుడనైనప్పటికీ (భువననేతనై), ఆ కర్మబంధాలలో చిక్కుకోకుండా, వీటన్నిటినీ సాక్షిగా ఉండి కేవలం ఒక లీలగా వినోదిస్తుంటాను.

ఇదిగో, రేపే నేను దండకారణ్యానికి బయలుదేరుతాను. అక్కడ మునివేషం ధరించి, ఎంతో సంతోషంతో పద్నాలుగు సంవత్సరాల పాటు (జతుర్దశ వత్సరములు) నివసిస్తాను. ఆ సమయంలో సీతాదేవి అపహరణ అనే నెపమును (కారణాన్ని) ముందెట్టుకుని, రావణాసురుడిని వాని సైన్యసమేతంగా (సబలముగ) సంహరిస్తాను." శ్రీరాముని నోట ఈ నిశ్చయాత్మకమైన మాటలను విన్న తర్వాత, నారద మహర్షి పరమానందంతో దేవలోక మార్గాన వెళ్ళిపోయాడు.

ఏడవ చరణము - విశేషం:

  • కర్మ సిద్ధాంతం & భగవల్లీల: "సుఖాసుఖములు ప్రారబ్ధమున నగునవి" అని చెప్పడం ద్వారా శ్రీరాముడు ఇక్కడ కర్మ సిద్ధాంతాన్ని ధృవీకరించాడు. భగవంతుడు విశ్వాన్ని నడిపించే సూత్రధారి అయినప్పటికీ, జీవుల కర్మఫలాలను కాలక్రమంలో ఎలా అనుభవింపజేస్తాడో చెబుతూ, తాను మాత్రం వీటికి అతీతుడైన వినోద సాక్షిని అని ప్రకటించడం విశేషం.

  • కథా గమనాన్ని నిర్దేశించడం: రామాయణంలో జరగబోయే మహా ఘట్టాలైన అరణ్యవాసం, సీతాపహరణం, రావణ వధ వంటివన్నీ ముందే నిర్ణయించబడిన దైవ ప్రణాళికలో భాగమేనని, సీత అపహరణ అనేది కేవలం రావణుని అంతానికి ఒక "నెపం" (సాకు) మాత్రమేనని రాముడే స్వయంగా వెల్లడించడం ఈ కీర్తనలోని పరమ రహస్యం.

  • అద్భుత ముగింపు: నారదుని సందేహాలన్నీ నివృత్తి అయి, అవతార ప్రయోజనం సవ్యంగా సాగుతుందనే నమ్మకం కలగడంతో కీర్తన మంగళకరంగా ముగుస్తుంది. మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవిగారు అధ్యాత్మ రామాయణ తాత్త్వికతను అత్యంత సులభ శైలిలో కీర్తన రూపంలోకి తెచ్చిన విధానం ప్రశంసనీయం.

శ్రీసద్గుణాన్వితా! శీతాద్రిసుతా!

  మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి విరచిత "అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల" లోని అయోధ్యాకాండ మొదటి కీర్తన (రాగం: కర్ణాటకసారంగ, తాళం: ఆది) శ్రీసద్...