రాముని సకలగుణాభిరాముని
మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి విరచితమైన 'అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల'లో ఈ కీర్తన అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందినది.ఈ కీర్తన యొక్క భావం, విశేషాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు:
కీర్తన భాగం
పల్లవి:
రాముని సకలగుణాభిరాముని నిఖిల రాక్షసవిరాముని వర్ణింప వశమా!
అనుపల్లవి:
వేమాఱు కౌసల్య నీవేమేమి గోరినా వదియెల్ల
శ్రీమీఱ నొసఁగితి ననుచు ప్రేమచే జననితోఁ బలికిన ॥రాముని॥
చరణము:
మున్ను బ్రహ్మ నన్ను వేడుఁకొన్న భూభారము దీర్ప
వన్నెమీఱఁగను నేఁడు నీ గర్భమున
జెన్నలరఁ బుట్టితిఁ జూడు రావణాసురుఁ
డన్నిట గర్వించినాఁడు వాని వధియించి
సన్నుతి గాంతు నీరేడు జగములోన
మున్నలర దశరథుఁడు నీవు నన్ను దపమున మెప్పించి
కన్నారు నీవదితి వతఁడు కశ్యపుఁడని కౌసల్యకుఁ దెలిపిన ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం:
సమస్త శుభ గుణాలకు నిలయమైనవాడు, రాక్షస సంహారకుడైన ఆ శ్రీరాముని వైభవాన్ని వర్ణించడం ఎవరి తరము? కౌసల్యా దేవికి పుత్రుడిగా జన్మించిన రాముడు, తన తల్లితో ప్రేమగా ఇలా అంటున్నాడు: "అమ్మా! నీవు కోరుకున్న కోరికలన్నీ తీర్చి, నీకు కుమారుడిగా జన్మించాను. పూర్వం దేవతలు, బ్రహ్మదేవుడు భూభారం తగ్గించమని నన్ను ప్రార్థించారు. అందుకే అహంకారంతో విర్రవీగుతున్న రావణాసురుడిని సంహరించి, ఈ పద్నాలుగు లోకాల్లో కీర్తిని పొందడానికి నీ గర్భాన పుట్టాను. గడచిన జన్మలో నీవు 'అదితి'గా, దశరథుడు 'కశ్యపుడు'గా ఉండి, కఠోర తపస్సుతో నన్ను మెప్పించి, నన్ను కుమారుడిగా పొందారు" అని రాముడు తన దివ్య రూప రహస్యాన్ని తల్లికి వివరించాడు.
విశేషం
అవతార పరమార్థం: ఈ కీర్తనలో రాముడు సామాన్య మానవుడు కాదని, సాక్షాత్తు పరమాత్మ అని కవి స్పష్టం చేశారు. రావణ వధ కోసం, భూభారాన్ని తగ్గించడం కోసమే ఆయన అవతరించారని ఇక్కడ వివరించబడింది.
పూర్వజన్మ వృత్తాంతం: దశరథ కౌసల్యలు పూర్వజన్మలో కశ్యప, అదితి దంపతులని, వారి తపస్సు ఫలితంగానే విష్ణువు వారికి పుత్రుడిగా జన్మించాడనే పురాణ గాథను చాలా చక్కగా ఈ చరణంలో పొందుపరిచారు.
భక్తి మార్గం: మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి ఈ కీర్తనలను "అధ్యాత్మ రామాయణం" ఆధారంగా రచించారు. అంటే ఇందులో కేవలం కథ మాత్రమే కాకుండా, వేదాంత ధోరణి మరియు భక్తి తత్త్వం కలగలిసి ఉంటాయి. ముఖ్యంగా 'ముఖారి' రాగంలో ఈ కీర్తనను వింటుంటే మనసుకు ఎంతో ప్రశాంతత, భక్తి భావం కలుగుతాయి.
అనుచుఁ దల్లితోఁ బలికి హరి ముద్దుబాలుఁడై కలికి- తనమున హరి నీలగాత్రుఁడై వికసితనవ్య- వనజదళ విశాలనేత్రుఁడై చక్కనివాఁ డనుచు నుతియించ పాత్రుఁడై అమల ప్రకాశ- మునకుఁ జూడఁ దరుణమిత్రుఁడై విలసిల్లెనంత ఘనుఁడైన తనయుఁడు గల్గెనని విని దశరథుఁ డానంద- మునను గురునితోడఁ గూడి చనుదెంచి కన్గొనెను శ్రీరఘు ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం: శ్రీమన్నారాయణుడు తన అవతార రహస్యాన్ని తల్లికి వివరించిన తర్వాత, వెంటనే ఒక ముద్దులొలికే పసిబాలుడిగా మారిపోయాడు. ఆ బాలుడు ఇంద్రనీల మణి వంటి మేని ఛాయతో, ఇప్పుడే వికసించిన తామర రేకుల వంటి విశాలమైన కళ్లతో, వర్ణించనలవికాని అందంతో ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఉదయ సూర్యుని లాంటి అమూల్యమైన కాంతితో వెలిగిపోతున్న ఆ చిన్నారిని చూసి లోకమంతా స్తుతిస్తోంది. అటుపై, తనకు గొప్ప కుమారుడు జన్మించాడని వార్త విన్న దశరథ మహారాజు పరమానంద భరితుడయ్యాడు. వెంటనే తన కులగురువైన వశిష్ఠ మహర్షితో కలిసి వచ్చి, సాక్షాత్తు ఆ పరమాత్మ స్వరూపుడైన రఘురాముని దర్శించుకున్నాడు.
విశేషం
రూప పరివర్తన: ఈ కీర్తనలో ఒక విశేషం ఉంది. భగవంతుడు ముందుగా తన చతుర్భుజ రూపంతో లేదా దివ్య జ్ఞానంతో తల్లికి దర్శనమిచ్చి, ఆపై లీలామానుష విగ్రహుడిగా (సాధారణ బాలుడిగా) మారిపోవడం 'అధ్యాత్మ రామాయణ' విశిష్టత. దీనిని కవి "ముద్దుబాలుడై" అని చాలా చక్కగా వర్ణించారు.
ఉపమానం: రాముని కాంతిని "తరుణమిత్రుడై" (ఉదయ సూర్యునితో) పోల్చారు. ఉదయ సూర్యుని కిరణాలు ఎంత ఆహ్లాదకరంగా, తేజోవంతంగా ఉంటాయో, రాముని బాలరూపం కూడా అంతటి ప్రకాశంతో ఉందన్నమాట.
గురు భక్తి: దశరథుడు అంతటి చక్రవర్తి అయినప్పటికీ, పుత్రోత్సాహంలో మునిగిపోకుండా తన గురువును (వశిష్ఠుని) వెంటబెట్టుకుని రావడం ఆయన వినయానికి, ధర్మాచరణకు నిదర్శనం.
వర్ణన: హరినీల గాత్రం (నీలి మేఘశ్యామ వర్ణం), వనజదళ నేత్రాలు (తామర కళ్లు) వంటి పద ప్రయోగాలు స్వామివారి సౌందర్యాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తున్నాయి.
కీర్తన భాగం (చరణము)
విరులవానలపుడు గురిసె వేడ్క జయదుందుభులు మొరసె సురసుందరు లెలమినాడిరి గంధర్వవరులు సరసులై రాగములు బాడిరి మౌనులు దోషా- చరులవలని భయము వీడిరి పౌరులానంద- కరుని చూడ గుమిగూడిరి దశదిశలయందు పరిమళమిళితములైన తెమ్మెరలు విసరె దివిని సురలు వరవిమానారూఢులై శ్రీహరి హరియని మ్రొక్కి రాత్మా ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం: శ్రీరామచంద్రుడు అవతరించిన ఆ శుభ సమయంలో ఆకాశం నుండి పుష్పవర్షం కురిసింది. దేవలోకంలో జయజయధ్వానాలతో దుందుభులు మ్రోగాయి. దేవతా స్త్రీలు (అప్సరసలు) సంతోషంతో నాట్యం చేశారు. గంధర్వ శ్రేష్ఠులు మనోహరమైన రాగాలతో పాటలు పాడారు. రాముడు జన్మించాడని తెలియగానే, అప్పటివరకు రాక్షసుల వల్ల బాధలు పడుతున్న మునులు, ఋషులు తమ భయాన్ని వీడి ప్రశాంతతను పొందారు. అయోధ్యలోని ప్రజలందరూ ఆనందకారకుడైన ఆ పసిబాలుని చూడటానికి గుంపులు గుంపులుగా తరలివచ్చారు. పది దిక్కులా సుగంధ భరితమైన చల్లని గాలులు వీచాయి. దేవతలు తమ విమానాలపై ఆకాశంలో నిలిచి "శ్రీహరి! హరి!" అంటూ ఆ పరమాత్మకు భక్తితో నమస్కరించారు.
విశేషం
జగదానందం: రాముని జననం కేవలం అయోధ్యకే కాదు, ముల్లోకాలకు ఆనందం కలిగించిందని ఈ చరణం చెబుతుంది. జంతువులకు, ప్రకృతికి, మునులకు, దేవతలకు అందరికీ ఇది ఒక పండుగలా మారింది.
అభయ ప్రదానం: 'దోషాచరులవలని భయము వీడిరి' అన్న పంక్తి చాలా ముఖ్యమైనది. రాముడు పుట్టగానే రాక్షస సంహారం జరుగుతుందనే నమ్మకం మునులలో కలిగి, వారి భయం తొలగిపోయిందని కవి ఇక్కడ సూచించారు.
ప్రకృతి పరవశం: సుగంధ గాలులు వీచడం, పూలవాన కురవడం వంటి వర్ణనలు ఒక దైవికమైన శక్తి భూమిపైకి వచ్చినప్పుడు ప్రకృతి ఎలా స్పందిస్తుందో తెలియజేస్తాయి.
నామ స్మరణ: దేవతలు సైతం "శ్రీహరి" అని కీర్తించడం ద్వారా, ఈ బాలుడు సాక్షాత్తు ఆ మహావిష్ణువే అని కవి పునరుద్ఘాటించారు.
కీర్తన భాగం (చరణము)
ఘనవిభుఁడైన కొమరుని గనెను కైక చంద్రబింబా- ననులను సుమిత్ర గనెను సుతుల నిర్వురను మొనసి సంతోషమునను దశరథుఁడు సకల ధనముల విప్రుల దనిపెను వసిష్ఠమహా- ముని యా బాలురకు క్రమమునను రామభరత ల క్ష్మణశత్రుఘ్నులనుచు నామకరణము లొనరించె భరతుండును శత్రుఘ్నుఁడు జోడై లక్ష్మణుఁడు ననుసరించెను దశరథ ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం: కౌసల్యా దేవికి రాముడు జన్మించిన తరువాత, కైకేయీ దేవి గొప్ప ప్రభావం కలిగిన కుమారుడిని (భరతుడిని) ప్రసవించింది. చంద్రబింబం వంటి ముఖం గల సుమిత్రా దేవి ఇద్దరు కుమారులను (లక్ష్మణ, శత్రుఘ్నులను) కన్నది. నలుగురు కుమారులు జన్మించిన శుభవేళ దశరథ మహారాజు అమితానందంతో బ్రాహ్మణులకు అపరిమితమైన దానధర్మాలు చేసి వారిని తృప్తిపరిచాడు. అనంతరం కులగురువైన వశిష్ఠ మహర్షి ఆ బాలురకు వరుసగా రామ, భరత, లక్ష్మణ, శత్రుఘ్న అని నామకరణం చేశారు. ఆ సోదరులలో భరత శత్రుఘ్నులు ఒక జంటగా, లక్ష్మణుడు ఎప్పుడూ రాముడిని అనుసరిస్తూ ఉండేవారు.
విశేషం
పుత్రకామేష్టి ఫలితం: దశరథుని యజ్ఞ ఫలితంగా నలుగురు పుత్రులు జన్మించిన క్రమాన్ని కవి ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.
దానగుణం: రాజుకు సంతానం కలిగినప్పుడు చేసే 'జాతకర్మ'లో భాగంగా దానాలు చేయడం భారతీయ సంస్కృతి. దశరథుడు "సకల ధనముల విప్రుల దనిపెను" అనడం ద్వారా ఆనాటి అయోధ్య వైభవాన్ని, రాజు ఉదారతను కవి చాటిచెప్పారు.
నామకరణం: వశిష్ఠుని వంటి బ్రహ్మర్షి ద్వారా నామకరణం జరగడం ఆ బాలుర దైవత్వానికి నిదర్శనం. 'రామ' అనే రెండక్షరాల మంత్రంతో ప్రారంభించి నలుగురి పేర్లను కవి ఛందస్సులో అందంగా ఇమిడ్చారు.
సోదర అనుబంధం: ఈ చరణం చివరలో ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని కవి చెప్పారు. భరత-శత్రుఘ్నులు ఒకచోట, రామ-లక్ష్మణులు ఒకచోట ఉంటూ, లక్ష్మణుడు ఎల్లప్పుడూ రాముడి నీడలా ఉండేవారని చెప్పడం ద్వారా వారి మధ్య ఉన్న విడదీయలేని ప్రేమాభిమానాలను వివరించారు.
కీర్తన భాగం (చరణము)
చెలఁగి సౌమిత్రితోఁగూడ మెలఁగుచుఁ దేనియలొలుకఁ బలుకు సుతుని నృపుఁడు గాంచి భూషణజాల- ములతోడ నలంకరించి శిస్తుగఁ గస్తూరి- తిలకము నుదుటనుంచి గళమున రత్న- కలితహారములు గీలించి ముద్దాడునపుడు కలకల నవ్వుచు మద్దికాయలల్లాడ నందియలు ఘల్లుఘల్లుఘల్లనుచుమ్రోయ లలిత గతుల నటియించు శ్రీ ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం: శ్రీరామచంద్రుడు లక్ష్మణునితో (సౌమిత్రి) కలిసి సంతోషంగా ఆడుకుంటూ, తేనెలు ఒలికేటట్లు తీయగా మాట్లాడుతున్నాడు. అటువంటి ముద్దుల కుమారుడిని చూసి మురిసిపోయిన దశరథ మహారాజు, ఆ చిన్నారిని రకరకాల ఆభరణాలతో అలంకరించాడు. నుదుట అందమైన కస్తూరి తిలకం దిద్ది, మెడలో రత్నాలు పొదిగిన హారాలను వేశాడు. తండ్రి ప్రేమతో ముద్దాడుతుంటే, ఆ బాలుడు కలకలమని నవ్వుతున్నాడు. ఆ నవ్వుతో పాటు మెడలోని మద్దికాయలు (ఒక రకమైన ఆభరణం) అటూ ఇటూ కదులుతున్నాయి. పాదాలకు ఉన్న అందెలు 'ఘల్లు ఘల్లు' మని శబ్దం చేస్తుండగా, ఆ రామయ్య ఎంతో సుందరంగా నాట్యం చేస్తున్నాడు.
విశేషం
సౌమిత్రితో అనుబంధం: లక్ష్మణుడు రాముడిని క్షణం కూడా విడిచి ఉండడని, వారిద్దరూ కలిసి ఆడుకునేవారని 'సౌమిత్రితో గూడ' అనే పదం ద్వారా కవి స్పష్టం చేశారు.
వాత్సల్య భక్తి: దశరథుడు రాముడిని అలంకరించడం, ముద్దాడడం వంటి వర్ణనలు తండ్రీకొడుకుల మధ్య ఉన్న అపారమైన అనురాగాన్ని చూపిస్తాయి. ఇది చదువుతుంటే మన కళ్లముందే ఒక చిన్న పిల్లవాడు ఆడుకుంటున్నట్లు అనిపిస్తుంది.
ధ్వని అనుకరణ: 'ఘల్లు ఘల్లు ఘల్లు' అనే పదాల ద్వారా అందెల సవ్వడిని, 'కలకల నవ్వు' ద్వారా ఆనందాన్ని కవి అద్భుతంగా ధ్వనింపజేశారు.
బాల అలంకారం: పూర్వం చిన్న పిల్లలకు దిష్టి తగలకుండా నుదుట తిలకం పెట్టడం, మెడలో మద్దికాయలు (పులిగోరు వంటి ఆభరణాలు) వేయడం ఆచారం. కవి ఆనాటి సంప్రదాయాలను కూడా ఈ కీర్తనలో ప్రతిబింబించారు.
చరణం: చిన్నారిబొజ్జలో నన్ను గన్నవాఁడా నా పాలిటి పెన్నిధానమ రారా యోరి నా చిన్ని- యన్న బూచివచ్చే రారా పరుగెత్త వల- దన్న నాతో నలుగ మేరా పాట బాడుచు నిన్ను లాలి యూచే రారా లాల బోసేను మన్ను చేతనంటవద్దు వెన్న బెట్టేననుచు చాలా మన్నించి పలుకు కౌసల్యకు మరులు రెట్టింపఁజేయు శ్రీ ॥రాముని॥
చరణం: ధరణివిభుఁడు భుజియించు తఱిని కౌసల్యతనయుని మురిపెమున రమ్మనుచుఁ జీర నరయోగిహృదయాం- తరమునందుఁ జెల్వుమీఱ వసియించు దేవుఁడు చిరుతవాఁడయి ముద్దుగార వచ్చినఁ జూచి తరుణి తనదు కోర్కెలుమీఱ కౌఁగిటనుంచి కరుణించి భుజియించుమనిన కబళము చేనందుకొని తిరుగా నాటలాడు పరుగెత్తిన మాయాబాలుఁడౌ శ్రీ ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
మొదటి చరణం భావం: కౌసల్యా దేవి తన ముద్దుల పట్టిని చూసి మురిసిపోతూ ఇలా పిలుస్తోంది: "నా చిన్నారి బొజ్జలో నాకు జన్మించినవాడా! నా పాలిట పెన్నిధివి (గొప్ప సంపదవు) నువ్వే. ఓ చిన్ని తండ్రీ! ఇలా రావయ్యా.. అటు వెళ్లొద్దు, అక్కడ బూచి వస్తుంది, పరుగెత్తకు. నా మీద కోపం ఎందుకు? నీకు చక్కని పాటలు పాడుతూ జోలపాటలు పాడతాను, లాలి పోస్తాను. చేతులతో మట్టి ముట్టుకోవద్దు, నీకు వెన్న పెడతాను రావయ్యా!" అంటూ బ్రతిమాలుతోంది. తల్లి మాటలకు ఆ రామయ్య ఆమెపై ఉన్న ప్రేమను, భ్రమను (మరులు) మరింత పెంచుతూ తన బాల్య చేష్టలను కొనసాగిస్తున్నాడు.
రెండవ చరణం భావం: దశరథ మహారాజు భోజనం చేసే సమయంలో, కౌసల్య తన కుమారుడిని రమ్మని పిలుస్తోంది. నిజానికి ఆ రాముడు ఎవరంటే.. గొప్ప యోగుల హృదయాల్లో నిరంతరం నివసించే పరమాత్మ. అటువంటి దేవుడు ఒక చిన్న బాలుడిగా మారి ముద్దుగా ఆమె వద్దకు వచ్చాడు. తల్లి తన కోరిక తీరేలా ఆ పసివాడిని గట్టిగా కౌగిలించుకుని, ప్రేమతో బువ్వ తినిపిస్తోంది. రాముడు ఒక ముద్దను తన చిన్న చేతితో అందుకుని, వెంటనే మళ్ళీ ఆటల కోసం పరుగెడుతున్నాడు. ఆ కౌసల్యను తన లీలలతో ఆకట్టుకుంటున్న ఈ మాయాబాలుడిని వర్ణించడం ఎవరి తరం?
విశేషం
మాతృ హృదయం: తల్లి తన బిడ్డను బుజ్జగించడానికి చెప్పే 'బూచి', 'మట్టి ముట్టుకోవద్దు', 'వెన్న పెడతాను' వంటి మాటలు ఆనాటి నుండి నేటి వరకు ప్రతి ఇంట్లో వినిపించేవే. కవి రాముడిని దైవంగా చూపిస్తూనే, లౌకికమైన తల్లి ప్రేమను కూడా అంతే గొప్పగా చిత్రించారు.
యోగ్యత: యోగులకు సైతం ధ్యానంలో సులభంగా చిక్కని పరమాత్మ, కౌసల్యా దేవికి ఒక సాధారణ బాలుడిలా చిక్కి, ఆమె చేతి ముద్దలు తినడం భక్తి మార్గంలోని గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తుంది.
మాయాబాలుడు: రాముడు తన అసలు రూపాన్ని దాచి, మాయాబాలుడిలా ప్రవర్తిస్తూ అందరినీ ఆనందంలో ముంచెత్తుతున్నాడని కవి వర్ణించారు.
సహజత్వం: భోజనం చేసేటప్పుడు పిల్లలు ఒక ముద్ద తిని మళ్ళీ ఆటల కోసం పరుగెత్తడం చాలా సహజమైన విషయం. ఆ సహజత్వాన్ని శ్రీరాముడి బాల్యంలో కూడా చూడటం భక్తులకు ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తుంది.
కీర్తన భాగం (చరణము)
వితతయశుఁడు దశరథభూవిభుఁడంతట కౌమారా- న్వితుల సుతులఁ దిలకించి యుపనయనములు నతులముగ నొనరించి వసిష్ఠునొద్ద శ్రుతులనెల్లఁ జదివించి చతురంగముల గతులఁ దెలియ నేర్పరించి చౌషష్టివిద్యల చతురులను గావించి హర్షించ వారు సతతము గురుబంధుమిత్రజనులకెల్ల హితులై ధైర్యో- న్నతులై పరగిరందులో శ్రీయుతుఁడయి సత్యవ్రతుఁడైన శ్రీ ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం: అపారమైన కీర్తి కలిగిన దశరథ మహారాజు, యవ్వనంలోకి అడుగుపెడుతున్న తన కుమారులను చూసి మురిసిపోయాడు. వారికి శాస్త్రోక్తంగా ఉపనయన సంస్కారం జరిపించి, కులగురువైన వశిష్ఠ మహర్షి వద్దకు విద్యాభ్యాసానికి పంపాడు. అక్కడ వారు వేదాలను (శ్రుతులను) అభ్యసించారు. అలాగే యుద్ధ తంత్రాలైన చతురంగ బలాల నిర్వహణను, లోకంలోని అరవై నాలుగు (చౌషష్టి) విద్యలను నేర్చుకుని గొప్ప నిపుణులయ్యారు. ఆ సోదరులందరూ ఎల్లప్పుడూ తమ గురువులకు, బంధువులకు, మిత్రులకు హితులుగా (మంచి చేసేవారుగా), మహా ధైర్యవంతులుగా పేరు తెచ్చుకున్నారు. వారందరిలోనూ శ్రీరామచంద్రుడు లక్ష్మీకటాక్షం కలిగి, సత్యమే వ్రతంగా కలిగిన వాడై అత్యంత ప్రకాశవంతుడిగా విరాజిల్లారు.
విశేషం
సమగ్ర విద్యాభ్యాసం: రాముడు మరియు ఆయన సోదరులు కేవలం అస్త్రశస్త్ర విద్యలే కాకుండా, వేద వేదాంగాలు మరియు లలిత కళలైన అరవై నాలుగు విద్యలను అభ్యసించారని కవి ఇక్కడ పేర్కొన్నారు. ఇది ఒక పరిపూర్ణమైన వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని సూచిస్తుంది.
గురుకుల వాసం: వశిష్ఠుని వంటి బ్రహ్మర్షి వద్ద శిష్యరికం చేయడం వల్ల వారికి విజ్ఞానంతో పాటు వినయం, ధర్మం పట్ల అవగాహన కలిగాయి.
సత్యవ్రతుడు: ఈ చరణం చివరలో కవి రాముడిని "సత్యవ్రతుడు" అని సంబోధించారు. రామాయణం అంతటికీ మూలస్తంభం రాముని సత్యవాక్పరిపాలన. ఆ గుణం బాల్యం నుండే ఆయనలో ఎలా ప్రవచించిందో కవి స్పష్టం చేశారు.
సామాజిక ప్రవర్తన: విద్య నేర్చుకున్న వారు గర్వపడకుండా, అందరికీ "హితులుగా" (శ్రేయోభిలాషులుగా) ఉండాలనే గొప్ప సందేశం ఈ కీర్తనలో కనిపిస్తుంది. రాముడు తన ధైర్యంతో పాటు సౌశీల్యంతో అందరి మనసు గెలుచుకున్నాడని వర్ణించబడింది.
కీర్తన భాగం (చరణము)
తల్లిదండ్రులకు ప్రియము దనరగ నశ్వమునెక్కి విల్లునమ్ములు చేపట్టి వేఁటలాడుచు మొల్లమున నడవినున్నట్టి మృగముల గుండెలు ఝల్లుఝల్లనఁ జుట్టిముట్టి పోనీక వాని- నెల్ల చలపట్టి పడఁగొట్టి సౌమిత్రిఁ గూడి బల్లిదుఁడై యన్ని యయోధ్యావల్లభునకు కాన్కజేసి సల్లలితుఁడై సకలజనుల సవినయముగాఁ బాలించు శ్రీ ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
భావం: శ్రీరామచంద్రుడు తన తల్లిదండ్రులకు సంతోషం కలిగేలా గుర్రాన్ని ఎక్కి, విల్లమ్ములు చేతబూని వేటకు బయలుదేరాడు. దట్టమైన అడవిలో ఉన్న క్రూర మృగాల గుండెలు భయంతో 'ఝల్లు'మనేలా వాటిని చుట్టుముట్టేవాడు. గురి తప్పకుండా, పట్టుదలతో ఆ మృగాలను వేటాడి, తన తమ్ముడైన లక్ష్మణునితో (సౌమిత్రి) కలిసి తన పరాక్రమాన్ని చాటేవాడు. అలా వేటాడి తెచ్చిన వాటిని తన తండ్రి అయిన దశరథ మహారాజుకు కానుకలుగా సమర్పించేవాడు. అంతటి బలవంతుడైనప్పటికీ, రాముడు ఎంతో మృదు స్వభావుడై అయోధ్యలోని ప్రజలందరినీ ఎంతో వినయంతో, ప్రేమతో పరిపాలించేవాడు.
విశేషం
క్షత్రియ ధర్మం: ప్రాచీన కాలంలో వేట అనేది రాజకుమారులకు కేవలం వినోదం మాత్రమే కాదు, అది వారి శౌర్యానికి మరియు అస్త్ర విద్యకు పరీక్ష. రాముడు తన ధర్మాన్ని ఎంత సమర్థవంతంగా నిర్వహించేవాడో కవి ఇక్కడ వివరించారు.
పితృ భక్తి: వేటాడి తెచ్చిన మృగాలను తండ్రికి కానుకగా ఇవ్వడం ద్వారా, రాముడికి తన తండ్రి పట్ల ఉన్న గౌరవాన్ని, విధేయతను కవి చాటి చెప్పారు.
పరాక్రమం మరియు వినయం: ఈ చరణంలో రెండు విభిన్న గుణాల కలయిక కనిపిస్తుంది. అడవి మృగాలను భయపెట్టే "బల్లిదుడు" (బలవంతుడు) ఒకవైపు అయితే, ప్రజలను పాలించేటప్పుడు "సవినయుడు" (వినయం గలవాడు) మరొకవైపు. ఒక గొప్ప నాయకుడికి ఉండాల్సిన లక్షణాలు ఇవే అని కవి సూచించారు.
శబ్దాలంకారం: మృగాల గుండెలు "ఝల్లుఝల్లన" అదరడం, మరియు రాముని వేగం వంటి వర్ణనలు చదువుతుంటే మనకు ఆ దృశ్యం కళ్ళముందు కదులుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది.
మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి విరచితమైన ఈ 'అధ్యాత్మ రామాయణ' కీర్తనలోని చివరి చరణం ఇది. ఇందులో పరమశివుడు పార్వతీదేవికి శ్రీరాముని తత్త్వాన్ని, ఆయన పరమాత్మ స్వరూపాన్ని వివరిస్తున్నట్లుగా కవి చిత్రించారు.
కీర్తన భాగం (చరణము)
శైలరాజకన్యకా యీ చందమున మనుజావతార
లీలనె వర్తించె శౌరి కనుఁగొను మింద్ర-
జాలికుఁడు చక్రధారి సమస్తవేద-
మూలమై విలసిల్లు దారి యజ్ఞులు దెలియఁ
జాల రతఁడు నిర్వికారి విమతసంహారి
శ్రీలచే జెలువందు శేషశైలశిఖరాగ్రవిహరణ
శీలుఁడై సద్భక్తలోకపాలుఁడై దనరు నిత్యాత్మ ॥రాముని॥
తాత్పర్యం
"ఓ పార్వతీ (శైలరాజకన్యకా)! ఆ మహావిష్ణువు (శౌరి) ఈ విధంగా మనుష్యుడిలా అవతరించి తన లీలలను ప్రదర్శించాడు. ఆయన ఒక గొప్ప ఇంద్రజాలికుడి వంటివాడు. చేతిలో సుదర్శన చక్రాన్ని ధరించే ఆ స్వామి, సమస్త వేదాలకు మూలమైనవాడు. అజ్ఞానులు ఆయన పరమాత్మ తత్త్వాన్ని గ్రహించలేరు. ఆయనకు ఎలాంటి వికారాలు (మార్పులు) లేవు, ఆయన ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండే నిర్వికారి. శత్రువులను సంహరించే పరాక్రమవంతుడు. సకల సంపదలతో విరాజిల్లే ఆ దేవుడే శేషశైలం (తిరుమల) కొండపై విహరిస్తూ, తనను నమ్ముకున్న భక్తులను కాపాడే లోకపాలకుడు. ఆయనే నిత్యుడైన పరమాత్మ."
విశేషం
శివ-పార్వతుల సంవాదం: అధ్యాత్మ రామాయణం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇందులో రామకథను శివుడు పార్వతికి వివరిస్తాడు. 'శైలరాజకన్యకా' అని సంబోధించడం ద్వారా ఈ విషయాన్ని కవి ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.
రాముడే వేంకటేశ్వరుడు: కవి ఈ చరణం చివరలో 'శేషశైల శిఖరాగ్ర విహరణ' అని పేర్కొన్నారు. అంటే త్రేతాయుగంలో రాముడిగా వచ్చినవాడే, కలియుగంలో భక్తులను ప్రోవడానికి తిరుమల వేంకటేశ్వరుడిగా వెలిశాడని కవి తన భక్తిని చాటుకున్నారు.
జ్ఞాన బోధ: రాముడు మనిషిలా తిరుగుతున్నా ఆయన "ఇంద్రజాలికుడు" (మాయావి) అని, ఆయన అసలు రూపాన్ని అజ్ఞానులు గుర్తించలేరని చెప్పడం ద్వారా భగవంతుని అంతర్లీన తత్త్వాన్ని వివరించారు.
నిర్వికారి: భగవంతుడు సుఖదుఃఖాలకు, పుట్టుక చావులకు అతీతుడు. అటువంటి నిర్వికార తత్త్వం కలవాడు కేవలం లోక కల్యాణం కోసం మానవ రూపం ఎత్తాడని కవి వర్ణించారు.
మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి ఈ కీర్తన ద్వారా శ్రీరాముని బాల్య విశేషాల నుండి ఆయన పరమాత్మ తత్త్వం వరకు అన్నింటినీ అత్యంత భక్తితో, మధురమైన తెలుగులో మనకు అందించారు.
