శరణు శరణని రామచంద్రుని

 

శరణు శరణని రామచంద్రుని

అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తన (బాలకాండము - 13)

రాగం: బిలహరి

తాళం: అట

పల్లవి:

శరణు శరణని రామచంద్రుని యహల్య సన్నుతించెను వినవే ॥శరణు॥

అనుపల్లవి:

పరమపురుషుఁడనుచు గౌతమవాక్యసరణి మదిలో నెన్నుచు శౌరికి మ్రొక్కి

యరుదార నర్ఘ్యపాద్యములిచ్చి హర్షవిస్ఫురితాక్షియై మించి పులకించి నీ

చరణనీరజ పరాగమునను దురితమెల్లను దొలఁగె నహహా

గరిమతోను గృతార్థనైతి జగత్ప్రభో కమలావిభో హరి ॥శరణు॥

మొదటి చరణము:

ఏ విభు పాదరాజీవ రేణువులచేఁ బావనమైనది భాగీరథీ మహా

దేవ బ్రహ్మాది సురావళి నేమహానుభావుఁడు గావించె నేవరదు పదరజము

వేవేల విధములఁ వెదుకఁబడును శ్రుతులచే వనజభవుఁ డెవని శ్రీనాభిపద్మమం

దావిర్భవించె నవ్యయుఁడైన పురవైరి ఏవిశ్వగురునామ మేప్రొద్దు భజియించు

నేవీరవరుపాద మీభువనజాలములనెల్ల నాక్రమించెను

శ్రీవనితామణికి నెవ్వని యురము చెలఁగి విహరింప నునికిపట్టయ్యె నే

దేవుని పద మనిందితరాజయోగిహృద్ధ్యేయమై తనరారి చెలువుమీఱు

నావిభుండా వరదుఁడా గురుఁడా పరుండా దేవుఁ డిదె నను

బ్రోవుటకు ప్రత్యక్షమయ్యె నహో విచిత్ర మటంచు నెంచుచు ॥శరణు॥

మొదటి చరణం - తాత్పర్యం

ఏ పరమాత్ముని పాదపద్మాల ధూళి సోకడం వల్ల గంగానది పరమ పవిత్రమై, పరమేశ్వరుడు, బ్రహ్మదేవుడు మొదలైన దేవతా సమూహాలనందరినీ పవిత్రులుగా చేసిందో;

ఏ వరదుని (కోర్కెలు తీర్చేవాని) పాదధూళి వేదాల చేత వేల రకాలుగా అన్వేషించబడుతున్నదో (వేదాలకు కూడా లభ్యం కానిదో); ఏ స్వామి నాభీకమలం (బొడ్డు తామర) నుండి బ్రహ్మదేవుడు జన్మించాడో;

నాశనం లేనివాడైన శివుడు (పురవైరి) ఏ జగద్గురువు యొక్క నామాన్ని ఎల్లప్పుడూ భజిస్తూ ఉంటాడో; ఏ వీరాధివీరుని పాదం (త్రివిక్రమావతారంలో) ఈ బ్రహ్మాండాలన్నింటినీ ఆక్రమించిందో;

సంపదలకు అధిదేవతయైన లక్ష్మీదేవి విహరించడానికి ఏ స్వామి వక్షస్థలం నివాసస్థానమైందో; ఏ దేవుని పాదం నిందారహితులైన రాజయోగుల హృదయాలలో ధ్యానించదగినదై ప్రకాశిస్తూ ఉంటుందో;

అలాంటి సర్వేశ్వరుడు, వరదాత, జగద్గురుడు, పరాత్పరుడైన ఆ దేవుడే నన్ను రక్షించడానికి ఇప్పుడు నా కళ్ళముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు! ఆహా! ఎంత ఆశ్చర్యం! అంటూ అహల్య మనసులో తలచుకుంటూ రాముడిని స్తుతించింది.

విశేషం

• వేదాంత వైశిష్ట్యం: వాల్మీకి రామాయణంలో అహల్య కేవలం గౌతముని శాపం వల్ల శిలగా (లేదా అదృశ్యరూపంలో) ఉండి, రాముని రాకతో శాపవిముక్తి పొందుతుంది. కానీ అధ్యాత్మ రామాయణంలో అహల్య రాముని పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా గుర్తించి, వేదాంత పరమైన స్తుతి చేస్తుంది. మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్యకవి గారు ఆ తాత్త్విక గాంభీర్యాన్ని ఈ కీర్తనలో అద్భుతంగా పొందుపరిచారు.

• హరిహర అభేదం: శివుడు నిరంతరం రామనామాన్ని భజిస్తాడని, అలాగే రాముని పాదధూళి శివుడి తలపై ఉన్న గంగను పవిత్రం చేసిందని చెప్పడం ద్వారా హరిహరుల అభేద తత్త్వాన్ని, రాముని సర్వోత్కృష్టతను కవి ఇక్కడ కొనియాడారు.

• భక్తి భావం: యోగులకు, వేదాలకు కూడా లభించని ఆ పరమాత్ముని పాదధూళి, కేవలం రాముని కరుణ వల్ల ఒక సామాన్య స్త్రీ అయిన తనకు లభించిందని అహల్య పొందిన ఆనంద పారవశ్యం, కృతజ్ఞతా భావం ఈ చరణంలో అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి.

రెండవ చరణము

శ్రీ రఘువర నీ లీల లత్యద్భుతము లేరికి తరముగాదివి తెలియ మర్త్యావ-

తారమునను జగత్త్రయము మాయామోహ పారవశ్యము నొంద భ్రమియించితివి నిర్వి-

కారుఁడ వీవు చలనాది రహితుఁడవు వికారచలనాదులు గలవారివలె నుందు

వారయపూర్ణుఁడ వానందమయుఁడ వక్రూరుఁడ వతిమాయికుఁడవు సంవిస్మయో-

దారవిశుద్ధుఁడ వాత్మప్రజ్ఞాఖండబోధస్వరూపుఁడ వజుఁడవు

పారమార్థిఁకుడ వీవే భూతముల కాధారభూతము నీవే యీ జగము నీవే

సారెకు జగదాశ్రయుఁడ వీవే కర్తృకారణకార్యములు నీ విలాసములు

చేరి కన్గొనఁగ నేరక తనుధారివందురు గాని నిన్ను

విదారితาఖిలకలుషమగు పరతत्త్వమన ఖలులచే నగునా ॥శరణు॥

రెండవ చరణం - తాత్పర్యం

ఓ శ్రీరామచంద్రా! నీ లీలలు అత్యంత అద్భుతమైనవి. వీటిని అర్థం చేసుకోవడం ఎవరి తరమూ కాదు. ఈ జగత్త్రయాన్ని (మూడు లోకాలను) నీ మాయామోహంలో ముంచెత్తడానికి, నువ్వు మానవ అవతారాన్ని ఎత్తి లోకాన్ని భ్రమింపజేస్తున్నావు.

నిజానికి నువ్వు ఎలాంటి వికారాలు (మార్పులు) లేనివాడివి, చలనము లేనివాడివి (స్థిరుడవు). కానీ, లోకంలో రాగద్వేషాలు, చలనాలు ఉన్న సామాన్య మనుషుల వలె నటిస్తూ ఉంటావు. పరిశీలించి చూస్తే... నువ్వు పరిపూర్ణుడవు, ఆనంద స్వరూపుడవు, క్రూరత్వం లేనివాడవు (దయామయుడవు), గొప్ప మాయావివి. అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన, ఉదారమైన, పరిశుద్ధమైన జ్ఞాన స్వరూపుడవు. పుట్టుక లేనివాడవు (అజుడవు).

పరమార్థ స్వరూపుడవు నీవే. సమస్త ప్రాణులకు (భూతములకు) ఆధారం నీవే. ఈ విశ్వమంతా నీవే. నిరంతరం ఈ జగత్తుకు ఆశ్రయం నీవే. లోకంలో జరిగే పనులు (కార్యములు), వాటికి గల కారణాలు, వాటిని చేసే కర్తలు... ఇవన్నీ నీ లీలా విలాసాలే!

నిన్ను లౌకిక కళ్ళతో లీనమై చూడలేని అజ్ఞానులు నిన్ను కేవలం రక్తామాంసాలు గల ఒక 'మనుష్యుడిగా' (తనుధారిగా) భావిస్తారు. అంతే కానీ, సమస్త పాపాలను సమూలంగా నాశనం చేసే పరతత్వంగా నిన్ను గుర్తించడం దుష్టుల వల్ల, మూర్ఖుల వల్ల సాధ్యమవుతుందా? (కాదు అని భావం).

విశేషం

• మాయా మానుష విగ్రహం: రాముడు సాక్షాత్తూ నిర్గుణ, నిరాకార పరబ్రహ్మ స్వరూపమని, లోక రక్షణ కోసం మాత్రమే ఆయన మానవ వికారాన్ని (రూపాన్ని) ధరించినట్లు నటించాడని అహల్య ఇక్కడ స్పష్టం చేస్తుంది. ఉపనిషత్తులు చెప్పే "సచ్చిదానంద" తత్త్వాన్ని సుబ్రహ్మణ్యకవి గారు ఎంతో దార్శనికతతో రామునికి అన్వయించారు.

• జ్ఞాన మార్గం: అజ్ఞానులు దేవుడిని కేవలం ఒక భౌతిక రూపంలోనే చూస్తారని, కానీ జ్ఞానులు ఆయనను అంతటా నిండియున్న విశ్వరూపంగా, సకల కారణ కారకుడిగా దర్శిస్తారనే వేదాంత సత్యాన్ని ఈ చరణం బోధిస్తుంది.

మూడవ చరణము

జలజలోచన నీ వలఘుమాయాగుణములచే బింబితుఁడవై విలసిల్లి జగదుదయ-

విలయములకు బ్రహ్మవిష్ణ్వీశ్వర నామములఁ బూనియున్నావు తెలియగఁ నొకఁడవై

వలను మీఱగాను వాచ్యవాచకభేదముల జగన్మయుఁడవై యలరుచుందువు నీవ-

స్ఖలితతేజుఁడ వోంకారవాచ్యుఁడవు వాక్కుల కగోచరుఁడవు గూఢవర్తనుఁడవు

భళిభళి శ్రీరామభద్ర గుణోన్నిద్రప్రథనాంగణరుద్ర

కలితకౌస్తుభహార శ్రీశేషాచలశిఖరవిహార మోహనాకార

చెలిని చంచలను నిశ్చలజ్ఞానమార్గము దెలియ నెంతటిదానను నీదానను

కలుగఁజేయుము నాకు నీ పదనళినభక్తి నిరంతరమ్ముగఁ

జెలగి వందనశతము లొనరించెదను దాశరథీ దయానిధీ ॥శరణు॥

మూడవ చరణం - తాత్పర్యం

పద్మముల వంటి కన్నులు గల ఓ శ్రీరామచంద్రా! నువ్వు నీదైన అపారమైన మాయా గుణాల చేత (సత్వ, రజస్తమో గుణాల కలయికతో) ప్రతిబింబించినవాడవై ప్రకాశిస్తూ... ఈ జగత్తు యొక్క సృష్టి, స్థితి, లయాల కొరకై బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ్వరుడు అనే త్రిమూర్తుల నామాలను ధరించావు. కానీ నిజానికి విచారించి చూస్తే నువ్వు ఒక్కడివే!

ఎంతో నైపుణ్యంతో వాచ్యము (చెప్పబడే వస్తువు), వాచకము (చెప్పే శబ్దము) అనే భేదములతో ఈ జగమంతా నీవే అయి అలరారుతున్నావు. నువ్వు ఎన్నటికీ నశించని తేజస్సు కలవాడవు, ప్రణవ నాదమైన 'ఓంకారము' చేతనే కీర్తించబడేవాడవు, మాటలకు అందనివాడవు (అనిర్వచనీయుడవు), అంతటా రహస్యంగా వర్తించేవాడవు.

శ్రీరామభద్రా! భళి భళి! (ఆహా ఎంత అద్భుతం!). నువ్వు సద్గుణాల చేత ప్రకాశించేవాడవు, యుద్ధరంగమున శత్రువుల పాలిటి రుద్రుడవు, కౌస్తుభ హారమును ధరించినవాడవు, (వేంకటాచలపతిగా) శ్రీ శేషాచల శిఖరములపై విహరించేవాడవు, మోహనమైన ఆకారము కలవాడవు.

చంచలమైన స్వభావం గల ఒక సామాన్య స్త్రీని అయిన నేను... ఎంతో నిశ్చలమైన నీ జ్ఞానమార్గాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఎంతటిదానను? (నాకు అంత శక్తి లేదు). కానీ నేను నీదానను. ఓ దయానిధీ, దాశరథీ! నీ పాదపద్మముల యందు నాకు నిరంతరము భక్తి నిలిచేలా అనుగ్రహించు. నీకు సంతోషముతో వందలాది నమస్కారాలు సమర్పిస్తున్నాను.

విశేషం

• అద్వైత ప్రతిపాదన (ఏకత్వము): పరబ్రహ్మ ఒక్కడే అయినప్పటికీ, సృష్టి కార్యాల కోసం బ్రహ్మగా, రక్షణ కోసం విష్ణువుగా, లయం కోసం శివుడిగా కనిపిస్తాడనే వేదాంత సత్యాన్ని అహల్య ఇక్కడ స్పష్టం చేసింది. ఈ కీర్తన ద్వారా కవి హరిహర అభేదాన్ని, త్రిమూర్తి ఏకత్వాన్ని చాటిచెప్పారు.

• శ్రీశేషాచల నివాసం: సుబ్రహ్మణ్యకవి గారు రామచంద్రుని స్తుతిస్తూనే, ఆయనను తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో (శ్రీశేషాచలశిఖరవిహార) అభేదంగా కీర్తించడం ఇక్కడి విశేషం. ఇది వైష్ణవ సంప్రదాయంలోని లీలా వైశిష్ట్యానికి నిదర్శనం.

• శరణాగతి ప్రపత్తి: వేదాంత రహస్యాలు గ్రహించడం సామాన్యులకు, ముఖ్యంగా చంచల మనస్కులకు సాధ్యం కాదని, కేవలం భగవంతుని పాదాల చెంత "నేను నీదానను" అని శరణు వేడడమే (శరణాగతి) తరణోపాయమని అహల్య ప్రార్థన ద్వారా కవి భక్తి మార్గ ప్రాశస్త్యాన్ని వివరించారు.