వినవే సుగుణాన్వితా!

 మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి గారు రచించిన అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల్లోని బాలకాండము (12వ కీర్తన) కు సంబంధించిన  తాత్పర్యం, విశేషాలు  21 -05 -26

అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తన (బాలకాండము - 12)

రాగం: సౌరాష్ట్ర

తాళం: ఆది

పల్లవి:

వినవే సుగుణాన్వితా! గిరిరాజసుతా! ॥వినవే॥

అనుపల్లవి:

మునియుతులై రాఘవులు కామాశ్రమమునను నాఁడు నిలిచి వేకువ

ఘనులు సిద్ధాశ్రమగతులై రచటి మును లా రాఘవులను బూజించిరి ॥వినవే॥

మొదటి చరణం:

శ్రీరఘురామునిచే ననుజ్ఞఁ గొని సారయశుఁడు విశ్వామిత్రుఁడు క్రతు

వారంభించె మహాజనవృతుఁడై సారెకు మారీచ సుబాహు లసృగ్ధారలు గురిసి రహో

ధీరుఁడు దాశరథి మహోద్ధతుఁడై మారీచు ననిలమార్గణమున

వారిధిలోఁ బడవైచి సుబాహుని దారితుఁ జేసెను దహనాస్త్రమునను ॥వినవే॥

మొదటి చరణం తాత్పర్యం:

పరమశివుడు పార్వతీదేవితో ఇలా చెబుతున్నాడు: "ఓ సద్గుణములు కలిగిన పర్వతరాజ పుత్రీ (పార్వతీ)! వినుము."

శ్రీరఘురాముని అనుమతి తీసుకుని, గొప్ప కీర్తి కలిగిన విశ్వామిత్ర మహర్షి అక్కడి పెద్దలు, మునుల సమక్షంలో యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆ సమయంలో మారీచుడు, సుబాహుడు అనే రాక్షసులు యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేయడానికి ఆకాశం నుండి రక్తాన్ని ధారలుగా కురిపించారు. అప్పుడు ధైర్యశాలి, దశరథ పుత్రుడైన శ్రీరాముడు మిక్కిలి పరాక్రమవంతుడై, వాయువ్యాస్త్రాన్ని (అనిలమార్గణము) ప్రయోగించి మారీచుడిని సముద్రంలో పడిపోయేలా విసిరికొట్టాడు. అలాగే, అగ్ని అస్త్రాన్ని (దహనాస్త్రము) ప్రయోగించి సుబాహుడిని సంహరించాడు.

విశేషం:

• భక్తి-జ్ఞాన వైరాగ్య సంకేతం: అధ్యాత్మ రామాయణంలో ప్రతి ఘట్టాన్ని పరమాత్మ తత్వంతో ముడిపెడతారు. ఇక్కడ యజ్ఞం అనేది సత్కర్మకు, మారీచ సుబాహులు మానవ మనస్సులోని కామ క్రోధాలనే రాక్షసులకు సంకేతం. భగవంతుని అనుగ్రహం (రాముని అస్త్రాలు) ఉంటేనే ఆ అంతఃశత్రువులను సంహరించి, జీవితమనే యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేయగలమని ఈ చరణం సూచిస్తోంది.

• కవి చమత్కారం: మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి ఈ కీర్తనలో రాముడి యుద్ధ నైపుణ్యాన్ని చాలా చక్కగా వర్ణించారు. మారీచుడిని చంపకుండా సముద్రంలో పడేయడం (ఎందుకంటే మున్ముందు మారీచుడు బంగారు లేడి రూపంలో రావాల్సి ఉంది), సుబాహుడిని పూర్తిగా అంతం చేయడం వంటి కథాంశాలను కేవలం కొన్ని పదాలలోనే అద్భుతంగా ఇమిడ్చారు.

రెండవ చరణం:

సునిశితబాణములను సౌమిత్రి తదనుచరులను జంపెను బువ్వులజడి

నెనసి సురలు గురియించిరి సంభ్రమమునను గుశికసుతుఁ డినకులతిలకుని తనతొడ నిడుకొని

నెనరున గౌఁగిట నునిచి లక్ష్మణుని మునునిడి కొనియాడి ఫలములు

అనఘులకును భోజనములొనర్చెను దినములు మూఁడిటు చనెను సరసముగ ॥వినవే॥

రెండవ చరణం తాత్పర్యం:

లక్ష్మణుడు (సౌమిత్రి) తన పదునైన బాణాలతో ఆ మారీచ సుబాహుల అనుచరులైన రాక్షసులనందరినీ సంహరించాడు. రాక్షస బాధ వదిలిపోయినందుకు దేవతలు మిక్కిలి ఆనందంతో, ఆశ్చర్యంతో రాముడిపై పూలవాన కురిపించారు.

ఆ తర్వాత కుశిక మహర్షి కుమారుడైన విశ్వామిత్రుడు సంతోషంతో, సూర్యవంశ భూషణుడైన శ్రీరాముడిని తన తొడపై కూర్చోబెట్టుకుని, ఎంతో ప్రేమాభిమానాలతో గాఢంగా కౌగిలించుకున్నాడు. అలాగే లక్ష్మణుడిని కూడా దగ్గరకు తీసి, వారిద్దరి పరాక్రమాన్ని ఎంతో కొనియాడాడు. పుణ్యమూర్తులైన ఆ రామలక్ష్మణులకు మునిపతి కందమూలాలు, రకరకాల పండ్లను భోజనంగా సమర్పించాడు. ఈ విధంగా సిద్ధాశ్రమంలో ఆ మూడు రోజులు ఎంతో హాయిగా, ప్రశాంతంగా గడిచిపోయాయి.

విశేషం:

• గురుశిష్య వాత్సల్యం: యజ్ఞ రక్షణ అనే గురు కార్యాన్ని సంపూర్ణంగా నెరవేర్చిన రామలక్ష్మణులపై విశ్వామిత్రుడికి కలిగిన అమితమైన ప్రేమాతిశయం ఈ చరణంలో అద్భుతంగా ఆవిష్కృతమైంది. సర్వలోక రక్షకుడైన పరమాత్ముడిని ఒక మహర్షి తన తొడపై కూర్చోబెట్టుకుని లాలించడం భగవంతుడి ఆశ్రిత వాత్సల్యానికి, భక్త పరాధీనతకు నిదర్శనం.

• భాషా సౌందర్యం: కవి ఈ చరణంలో 'నెనసి', 'నెనరున' వంటి అచ్చతెలుగు పదాలను ఉపయోగిస్తూనే, 'సౌమిత్రి', 'కుశికసుతుడు', 'ఇనకులతిలకుడు' వంటి చక్కని సంస్కృత సమాసాలను మేళవించి కీర్తన నడకకు చక్కని లయను చేకూర్చారు.

మూడవ చరణం:

మునిపతి శ్రీరామునితో బలిఁకెను జనకుని యాగము గనుఁగొనఁ జనియెద

ననువుగ మీరు వచ్చిన శుభమౌనని వినతుఁ డగుచు ననుజునిఁ గూడి తపో-

ధను వెంట ముదముతోర చని చని యెదుటను

వనమొకటి ఫలసుమనస్తరులతాలంకృతమై జనవిరహితమై

గనుపట్టినదీ వనమేమన రామునితో ముని పలికె ॥వినవే॥

మూడవ చరణం తాత్పర్యం:

సిద్ధాశ్రమంలో యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత విశ్వామిత్ర మహర్షి శ్రీరామునితో ఇలా అన్నాడు: "రామా! మిథిలా నగరంలో జనకమహారాజు చేయబోయే గొప్ప యజ్ఞాన్ని చూడటానికి నేను వెళ్తున్నాను. మీరిద్దరు కూడా నాతో వస్తే చాలా బాగుంటుంది, అంతా శుభం జరుగుతుంది."

గురువుగారి మాటలకు శ్రీరాముడు వినయంతో నమస్కరించి, తమ్ముడైన లక్ష్మణుడిని కూడి, ఆ తపోధనుడైన విశ్వామిత్రుడి వెంట ఎంతో సంతోషంగా బయలుదేరాడు. వారు అలా నడిచి నడిచి వెళ్తుండగా, మార్గమధ్యంలో ఒక వనం కనిపించింది. అది రకరకాల పండ్లు, పూల చెట్లతో, తీగలతో ఎంతో అందంగా అలంకరించబడినట్లు ఉంది. కానీ, అక్కడ ఒక్క మనిషి కూడా లేడు (జనవిరహితమై ఉంది). ఎంతో సుందరంగా ఉండి కూడా నిర్మానుష్యంగా ఉన్న ఆ తోటను చూసి, ఆశ్చర్యపోయిన శ్రీరాముడు "మహర్షీ! ఏమిటి ఈ వనం?" అని అడిగాడు. అప్పుడు విశ్వామిత్రుడు రామునికి ఆ వనం గురించిన వృత్తాంతాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

విశేషం:

• కథా నడక (సంధి ఘట్టం): బాలకాండలో విశ్వామిత్ర యజ్ఞ సంరక్షణ ముగిసి, మిథిలా నగరానికి మరియు అహల్యా శాపవిమోచన ఘట్టానికి దారితీసే సంధి సమయాన్ని కవి ఈ చరణంలో ఎంతో సరళంగా, మనోహరంగా కుదించారు.

• జిజ్ఞాస - వినయం: సర్వజ్ఞుడైన శ్రీరాముడు లోకరీతిని అనుసరిస్తూ గురువు పట్ల వినయాన్ని ప్రదర్శించడం, మార్గమధ్యంలో కనిపించిన వనం గురించి అమాయకంగా ప్రశ్నించడం ద్వారా మానవ లీలను కవి ఇక్కడ చక్కగా ఆవిష్కరించారు.

నాల్గవ చరణం:

గౌతముఁడను ముని గలఁడు లోకవిఖ్యాతుఁ డాతని కహల్యయను సతిని

ధాత యొసంగె నా దంపతు లిచ్చటఁ బ్రీతి నుండ నింద్రుఁడు నొకనాఁడా గౌతమవేషమున

నాతి నెనసి చను నాతరి స్నాతుఁడై గౌతమముని వచ్చి భస్మీ-

భూతుఁ జేతు నాతో బొంకకుమనఁ బురుహూతుఁడు దుర్మతినైతిఁ గావుమనెను ॥వినవే॥

నాల్గవ చరణం తాత్పర్యం:

విశ్వామిత్ర మహర్షి శ్రీరామునికి ఆ వనం వెనుక ఉన్న కథను ఇలా వివరిస్తున్నాడు: "రామా! పూర్వం ఇక్కడ లోకప్రసిద్ధుడైన గౌతమ మహర్షి నివసించేవాడు. బ్రహ్మదేవుడు (ధాత) సృష్టిలోనే అత్యంత సౌందర్యవతి అయిన అహల్యను అతనికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. ఆ దంపతులిద్దరూ ఈ ఆశ్రమంలో ఎంతో ప్రేమానురాగాలతో ఉండేవారు. అయితే, ఒకరోజు దేవేంద్రుడు (పురుహూతుడు) అహల్య అందానికి మోహితుడై, గౌతమ మహర్షి లేని సమయం చూసి ఆయన రూపంలో వచ్చి ఆమెను కూడాడు.

ఇంద్రుడు కార్యం ముగించుకుని వెళ్తున్న సమయంలో, నదిలో స్నానం ముగించుకుని గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమానికి తిరిగివచ్చాడు. ఎదురుగా దొరికిపోయిన ఇంద్రుడిని చూసి ఆగ్రహంతో ఊగిపోతూ, 'నాతో అబద్ధాలు చెప్పకు, నిన్ను ఇప్పుడే భస్మం చేస్తాను' అని హెచ్చరించాడు. దానికి భయపడిపోయిన దేవేంద్రుడు 'మహర్షీ! కామ మోహంతో దుర్బుద్ధి కలిగి ఈ తప్పు చేశాను, నన్ను రక్షించండి (కావుము)' అని వేడుకున్నాడు."

విశేషం:

• కథా చమత్కారం: ఇంద్రుడికి 'పురుహూతుడు' అని, బ్రహ్మకు 'ధాత' అని, అహల్యకు 'నాతి' (స్త్రీ) అని కవి వాడిన పదాలు కీర్తనకు గ్రాంథిక శోభను తెచ్చాయి.

• నాటకీయత: గౌతముడి ఆకస్మిక ప్రవేశం, దొరికిపోయిన ఇంద్రుడి భయం, 'భస్మీభూతు జేతు' అన్న మహర్షి హెచ్చరిక వంటి అంశాలతో కవి ఈ చరణంలో ఒక చిన్న నాటకీయ సన్నివేశాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించారు.

ఐదవ చరణం:

శాప మొసంగెను సహస్రభగుఁడవైపొమ్మని వృత్రారి నహల్యను

కోపమున శిలారూపము గమ్మనె నేపర జంతురహితముగఁ జేసెను ఈవన మామౌని

బాపురే యెన్నడు నీపై రఘుపతి శ్రీపాదమువెట్టు నాఁటికి

शాపము చెడునని చనె సతీమణికి పాపముఁ బాపవె పరమపురుషా యనెను ॥వినవే॥

ఐదవ చరణం తాత్పర్యం:

విశ్వామిత్రుడు కథను కొనసాగిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "రామా! ఆ విధంగా తప్పు చేసిన వృతాసురుని శత్రువైన ఇంద్రునికి (వృత్రారి) ఒళ్లంతా వెయ్యి భగములు (యోనులు) ఏర్పడేలా గౌతమ ముని శాపమిచ్చాడు. ఆ తర్వాత అమితమైన కోపంతో తన భార్యయైన అహల్యను 'నువ్వు ఒక శిలగా (రాయిగా) మారిపో' అని శపించాడు. అంతేకాక, ఆ ముని తన తపోశక్తితో ఏ ప్రాణీ (జంతువులు, పక్షులు) కూడా తిరగకుండా ఈ వనాన్ని పూర్తిగా నిర్మానుష్యంగా చేసేశాడు.

అయితే, అహల్య వేడుకోగా ఆ మహర్షి కరుణించి—'బాపురే! (ఆహా!) ఏ రోజైతే రఘువంశ తిలకుడైన శ్రీరాముడు ఈ వనంలో అడుగుపెట్టి, తన పవిత్రమైన పాదాన్ని నీపై ఉంచుతాడో, ఆ రోజుతో నీ శాపం తొలగిపోతుంది' అని శాపాంతం (విముక్తి మార్గం) చెప్పి వెళ్ళిపోయాడు. రామా! ఆ సతీమణి యొక్క పాపాన్ని పోగొట్టి, ఆమెకు శాపవిమోచనం కలిగించు పరమపురుషా! అని విశ్వామిత్రుడు ప్రార్థించాడు."

విశేషం:

• శాపవిమోచన లీల: సాధారణ రామాయణంలో అహల్య అదృశ్యరూపంలో బూడిదలో పడి తపస్సు చేసినట్లు ఉంటే, అధ్యాత్మ రామాయణంలో మరియు లోక ప్రసిద్ధిలో ఆమె 'శిల' (రాయి) గా మారినట్లు ఉంటుంది. కవి ఇక్కడ అధ్యాత్మ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి 'శిలారూపము' అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు.

• భక్తి భావన: విశ్వామిత్రుడు రాముడిని సాక్షాత్తూ 'రఘుపతి', 'పరమపురుషుడు' అని సంబోధించడం ద్వారా రాముని దైవత్వాన్ని ఇక్కడే ప్రకటింపజేశారు. జడమైన రాయిని కూడా చేతనంగా మార్చగలిగినది భగవంతుని పాదధూళి మాత్రమే అనే పరమ తత్వం ఇందులో ఇమిడి ఉంది.

ఆరవ చరణం:

రాముని కరము కరమ్మునఁ బట్టి మహాముని యప్పు డహల్యను జూపిన

భామపైని దన పాదమునుంచి మహామతియగుచు నహల్య తనరఁ గని రాముఁడు తా మ్రొక్కె

రామామణియు సలక్ష్మణుని ధనుర్బాణధరుని కనకాంబరుని

శ్రీమన్మందస్మితవదనుని శ్రీరాముని శేషాద్రిధామునిఁ జూచెను ॥వినవే॥

ఆరవ చరణం తాత్పర్యం:

విశ్వామిత్ర మహాముని అప్పుడు శ్రీరాముని చేతిని తన చేతితో పట్టుకుని, అక్కడ శిలారూపంలో ఉన్న అహల్యను చూపించాడు. ఆ వెంటనే మహామతి అయిన శ్రీరాముడు ఆ స్త్రీ (శిల) పై తన పవిత్ర పాదాన్ని ఉంచాడు. రాముని పాదస్పర్శ తగలగానే రాయిగా ఉన్న అహల్య తిరిగి నిజరూపాన్ని పొంది ప్రకాశించింది. అది చూసి రాముడు ఆమెకు మనస్ఫూర్తిగా నమస్కరించాడు.

ఆ స్త్రీరత్నమైన అహల్య కూడా తన కండ్ల ఎదుట నిలిచి ఉన్న లక్ష్మణుడిని, ధనుర్బాణాలను ధరించి, బంగారు వస్త్రాలు (కనకాంబరము) కట్టుకుని, ముఖాన అందమైన మందహాసంతో (చిరునవ్వుతో) ప్రకాశిస్తున్నట్టి, సాక్షాత్తూ శేషాద్రిధాముడు (వేంకటేశ్వరుడు) అయిన ఆ శ్రీరామచంద్రుడిని భక్తితో దర్శించుకుంది.

విశేషం:

• కవి ముద్ర - హరిహర అద్వైతం: మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి ఈ కీర్తన చివరిలో రాముడిని 'శేషాద్రిధాముడు' (కలియుగ వైకుంఠనాథుడైన వేంకటేశ్వరుడు) గా కీర్తించారు. అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల్లో కవి తన ఇష్టదైవమైన తిరుమల శ్రీవారిని రాముడితో అభేదంగా చూడటం ఇక్కడి విశేషం.

• భగవంతుని లీల: దైవత్వం ముందు అందరూ సమానులే. రాముడు అహల్యకు శాపవిమోచనం కలిగించినా, ఆమె వయసులో, అనుభవంలో పెద్దది మరియు ఒక మహర్షి పత్ని కాబట్టి 'రాముడు తా మ్రొక్కె' (రాముడే ఆమెకు నమస్కరించాడు) అని కవి వర్ణించడం రాముని ఉత్తమ సంస్కారానికి, వినయానికి నిదర్శనం.

దీనితో ఈ సుందరమైన "వినవే సుగుణాన్వితా" కీర్తన సంపూర్ణమైంది.