సీతారామమారుతి సంవాదము

మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి విరచిత 'అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల'లో ఇది నాలుగవది. పట్టాభిషేకం తర్వాత అయోధ్యలో కొలువై ఉన్న శ్రీరామచంద్రుని సమక్షంలో, సీతాదేవి హనుమంతునికి రామతత్త్వాన్ని ఉపదేశించే ఘట్టానికి ఇది పీఠిక వంటిది.

---

మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి - అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తన (బాలకాండము - 04)

పల్లవి:

సీతారామమారుతి సంవాదము చేరి వినవే శ్రీదము

• తాత్పర్యం: ఓ పార్వతీ! సీతాదేవి, శ్రీరాముడు మరియు హనుమంతుడు (మారుతి) మధ్య జరిగిన సంభాషణను (సంవాదము) వినుము. ఇది శుభాలను, సంపదలను కలిగించేది (శ్రీదము).

అనుపల్లవి:

శీతాంశుముఖీ యీ చరితమునందలి చాతుర్యము చూడు సంశయము వీడు

ఖ్యాతిగ మును దశకంఠుని రవికులజాతుఁడైన రఘురాముఁడు సబల

వ్రాతముగను జంపి సాప్తుఁడై సాకేతపురి జేరి యున్నతఱిని నడచిన

• తాత్పర్యం: చంద్రబింబం వంటి ముఖము కలదానా! ఈ చరిత్రలోని గూఢార్థాన్ని గమనించి నీ సందేహాన్ని వదిలిపెట్టు. పూర్వం సూర్యవంశ సంభూతుడైన రఘురాముడు, రావణాసురుని (దశకంఠుని) తన వానర సైన్యంతో కలిసి సంహరించి, విజయుడై అయోధ్యకు (సాకేతపురి) చేరుకున్న సమయంలో జరిగిన వృత్తాంతం ఇది.

---

చరణములు:

1. హాటక సింహాసనమున రాముడు కోటిసూర్యసమకాంతిని వెలుగుచు

పాటలాధరి ధరాసుతతోడను పరగ వసిష్ఠాది గురుబుధమిత్ర-

కోటి సేవింప నాదినారాయణుఁడౌ మేటిభక్తానుమోది కమలావినోది

• తాత్పర్యం: బంగారు (హాటక) సింహాసనంపై శ్రీరామచంద్రుడు కోటి సూర్యుల ప్రకాశంతో వెలిగిపోతున్నాడు. ఎర్రని పెదవులు కలిగిన భూమి పుత్రిక సీతాదేవితో కలిసి ఆయన కొలువు తీరి ఉన్నాడు. వసిష్ఠ మహర్షి వంటి గురువులు, పండితులు, మిత్రులు ఆయనను సేవిస్తున్నారు. ఆయనే ఆది నారాయణుడు, భక్తుల కోర్కెలు తీర్చేవాడు మరియు లక్ష్మీదేవిని (కమల) సంతోషపెట్టేవాడు.

2. దీటు లేక కొలువుండి హనుమంతు మనసు దెలిసి సీతను బలుకుమన ముద్దుగులుక

మాటికి భక్తజనాగ్రణి కృతమతి సాటిలేని శౌర్యధైర్య ఘనుఁడును

మేటియైన యనిలసూను గనుగొని తేటముగను లోకవిమోహిని బలికెను

• తాత్పర్యం: సాటిలేని ఆ కొలువులో శ్రీరాముడు హనుమంతుని మనసులోని జిజ్ఞాసను (రామతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికను) గ్రహించాడు. హనుమంతునికి తత్త్వోపదేశం చేయవలసిందని రాముడు సీతాదేవికి సంజ్ఞ చేశాడు. అప్పుడు లోకమాత అయిన సీతాదేవి, భక్తాగ్రేసరుడు, శౌర్యధైర్యవంతుడు, వాయుపుత్రుడు (అనిలసూనుడు) అయిన హనుమంతుని చూసి, స్పష్టంగా (తేటముగ) పరమార్థాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించింది.

---

విశేషాలు:

1. ఉపదేశ క్రమం: అధ్యాత్మ రామాయణంలో రాముడు నేరుగా ఉపదేశం చేయకుండా, సీతాదేవి ద్వారా చెప్పిస్తాడు. ఎందుకంటే సీతాదేవి 'మూల ప్రకృతి' (మాయా శక్తి), రాముడు 'పరమాత్మ'. పరమాత్మను చేరుకోవాలంటే ప్రకృతి రహస్యం తెలియాలనేది ఇక్కడి సంకేతం.

2. హనుమంతుని పాత్ర: హనుమంతుడు ఇక్కడ కేవలం సేవకుడిగానే కాకుండా, పరమ జ్ఞానాన్ని పొందడానికి అర్హుడైన ఉత్తమ శిష్యుడిగా కనిపిస్తాడు.

3. వర్ణన: కవి రాముడిని 'కోటిసూర్య సమకాంతి' అని వర్ణించడం ద్వారా ఆయనలోని దైవత్వాన్ని, తేజస్సును అద్భుతంగా చిత్రించారు.

4. సందర్భం: శివుడు పార్వతికి చెప్తున్న ఈ కథలో, మళ్ళీ సీత హనుమంతునికి చెప్పే ఘట్టం రావడం 'కథలో కథ' (Story within a story) అనే శిల్పానికి ఉదాహరణ.

మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి విరచిత 'అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనల'లోని నాలుగవ కీర్తనలో మిగిలిన చరణాలకు తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఈ చరణాల్లో సీతాదేవి హనుమంతునికి శ్రీరాముని అసలు తత్త్వాన్ని (పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని) అత్యంత స్పష్టంగా ఉపదేశిస్తుంది.

---

మునిపల్లె సుబ్రహ్మణ్య కవి - అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తన (బాలకాండము - 04 - శేష భాగం)

చరణం 2 (కొనసాగింపు):

రాముఁడు పరమానందమయురడు సర్వచరాచర పరిపూర్ణుఁ డవ్యయుఁడు

సామగానలోలుఁ డచలుఁ డాద్యురడు సర్వసాక్షి సుమ్ము వినిర్ముక్త-

కాముఁడిది నిజమ్ము పరమాత్ముఁడనుచు వేమారు దెలిసికొమ్ము భక్తుల సొమ్ము

సామీరీ సంశయమెల్లను పో జిమ్ము నామాట మది నమ్ము ధీనిధివి గమ్ము

యేమనవలెనే మూలప్రకృతిని యీ మహాత్ము సన్నిధానమాత్రను

ఈ మహాద్భుతములొనర్చు మూఢులు స్వామియందు నారోపణ సేయుదురనె

• తాత్పర్యం: ఓ హనుమంతుడా (సామీరీ)! రాముడు కేవలం మనిషి కాదు; ఆయన పరమానంద స్వరూపుడు, చరాచర జగత్తంతా నిండి ఉన్నవాడు, నాశనం లేనివాడు (అవ్యయుడు). సామవేద గానాన్ని ఇష్టపడేవాడు, మార్పు లేనివాడు, అందరికంటే ముందటివాడు (ఆద్యుడు) మరియు అన్నిటినీ గమనించే సాక్షి మాత్రమే. ఆయనకు ఎలాంటి కోరికలు లేవు. ఆయన భక్తుల పాలిట పెన్నిధి. ఈ నిజాన్ని నమ్మి నీ సందేహాలను వదిలిపెట్టు. నేను 'మూలప్రకృతిని' (మాయాశక్తిని). ఆ పరమాత్ముని సన్నిధిలో ఉండి నేనే ఈ జగత్తులోని అద్భుతాలన్నీ చేస్తున్నాను. కానీ అజ్ఞానులు (మూఢులు) అవన్నీ రాముడే చేస్తున్నాడని ఆయనపై ఆరోపిస్తున్నారు.

చరణం 3:

ఈ కోసలపురిలో రామురడై దశరథునకు నితఁడు బుట్టుటయు విశ్వామిత్రు యాగము

సాకల్యము సేయుటయు నహల్యకు శాపము బాపుటయు విలువిఱచి నన్ను

చేకొని చెలఁగుటయు పరశురాముని ఢాక యడంచుటయుఁ బురిఁ జేరుటయు

కైక వనుప దండకాటవి కేఁగుట ప్రాకట మాయాసీతాహృతియందుచేత

శ్రీకరు రవిసుతుఁ జేరి వాలినటు జీరి వారినిధిగట్టి రావణుని

భీకరాజిఁ దునిమి నన్ను గైకొని సాకేతము జేరుటెల్ల మత్కృతియనె

• తాత్పర్యం: దశరథునికి పుత్రుడిగా పుట్టడం, విశ్వామిత్రుని యాగాన్ని కాపాడటం, అహల్య శాపవిమోచనం, శివధనుస్సు విరిచి నన్ను పెళ్లాడటం, పరశురాముని గర్వం అణచడం, అడవికి వెళ్లడం, మాయా సీత అపహరణకు గురవ్వడం, సుగ్రీవుడితో (రవిసుతుడు) స్నేహం, వాలి సంహారం, సముద్రంపై వారధి కట్టడం, రావణుని చంపి తిరిగి అయోధ్యకు రావడం... ఇవన్నీ నా (మాయాశక్తి) పనులే కానీ రాముడివి కావు. ఆయన కేవలం సాక్షిగా మాత్రమే ఉన్నాడు.

చరణం 4:

ఆ రాఘవునియందీవిధ మజ్ఞాను లారోపణ సేయుదురు మధుకైట-

భారి నిర్వికారురడు అఖిలాత్మకురడు పరిణామరహితురడు బ్రహ్మమే యితఁడు

సూరిబృందనుతురడు ఆనందయుతురడు భూరిభువనహితురడు సకలసమ్మతురడు

కారుణ్యనైర్ఘృణ్య హేయోపాధేయ సుఖదుఃఖ గమనాగమనాది ద్వందములు లేవీ

శ్రీరమణీయున కీవిభు నెఱిఁగినవారిఁ జేర వెఱచి మాయ పరువిడు

దారితారి శేషశైలశిఖర విహారిఁ జేరి కడతేరు దారి యిది

• తాత్పర్యం: మధుకైటభులనే రాక్షసులను సంహరించిన ఈ రాముడు నిర్వికారుడు, మార్పు లేని పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు. ఆయనకు దయ-క్రూరత్వం, సుఖం-దుఃఖం, రాక-పోక వంటి ద్వంద్వాలు ఏవీ అంటవు. అజ్ఞానులు మాత్రమే ఇవన్నీ ఆయనకు ఉన్నాయని భ్రమిస్తారు. ఈ పరమార్థాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞానుల దగ్గరకు 'మాయ' కూడా వెళ్లడానికి భయపడి పారిపోతుంది. శేషశైల విహారి అయిన ఆ రాముని శరణు వేడితేనే మోక్షం లభిస్తుంది, ఇదే కడతేరే మార్గం.

---

విశేషాలు:

1. మాయావాదం: అధ్యాత్మ రామాయణంలోని ప్రధానాంశం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. రాముడు ఏ పనీ చేయడు, ప్రకృతి (సీత) మాత్రమే అన్నీ చేస్తుంది. వెలుతురులో మనం పనులు చేసుకుంటాం కానీ, ఆ వెలుతురు ఆ పనులను చేయదు; అలాగే రాముడు వెలుగు లాంటి సాక్షి మాత్రమే.

2. మాయా సీత: అసలు సీత అగ్నిలో దాగి ఉందని, రావణుడు తీసుకెళ్లింది 'మాయా సీత'ను మాత్రమేనని ఇక్కడ సూచించబడింది.

3. ద్వంద్వాతీతం: రాముడు సుఖదుఃఖాలకు, రాగద్వేషాలకు అతీతుడని చెప్పడం ద్వారా ఆయన సామాన్య మానవుడు కాదని కవి స్పష్టం చేశారు.

4. తారక మంత్రం: సీతాదేవి స్వయంగా హనుమంతునికి రామతత్త్వాన్ని ఉపదేశించడం ఈ కీర్తనలోని గొప్పదనం. ఇక్కడ సీత 'గురువు'గా, హనుమంతుడు 'శిష్యుడు'గా దర్శనమిస్తారు.